Ντελακρουά : Ένας φιλέλληνας ζωγράφος

Ντελακρουά

και Ελληνική Επανάσταση

Ο όρος Φιλέλληνας (στην καθαρεύουσα: «Φιλέλλην»), σύνθετη λέξη αποτελούμενη από τα συνθετικά φίλος + Έλληνας αποτελεί χαρακτηρισμό εκείνου που τρέφει ιδιαίτερη αγάπη προς τους Έλληνες και τον ελληνικό πολιτισμό  την οποία εκδηλώνει με λόγια ή με έργα.

Ο Αλέξανδρος ο Α’ βασιλιάς της Μακεδονίας κατά τη διάρκεια των περσικών πολέμων και πρόγονος του Μεγάλου Αλεξάνδρου είχε χαρακτηριστεί ως φιλέλλην λόγω των υπηρεσιών που πρόσφερε στους Έλληνες κατά τη διάρκεια της επιδρομής των Περσών.  Ο Μέγας Αλέξανδρος είχε τιμηθεί με τον χαρακτηρισμό «Φιλέλλην» μετά τη συμμετοχή του στους Ολυμπιακούς αγώνες. Την εποχή μετά το θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, στο ελληνιστικό Βασίλειο της Παρθίας, οι Βασιλείς συνήθιζαν να χαράσσουν στα νομίσματα που εξέδιδαν το χαρακτηρισμό «ΦΙΛΕΛΛΗΝ».

Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός ήταν ουμανιστής και βαθύτατα φιλέλληνας. Όταν το 125 μ.Χ. επισκέφθηκε την Ελλάδα προσπάθησε να δημιουργήσει ένα είδος περιφερειακής βουλής για να ενώσει όλες τις παλιές πόλεις-κράτη σε όλη την Ελλάδα και την Ιωνία. Η βουλή αυτή όμως, που ονομάστηκε Πανελλήνιον, απέτυχε παρά τις προσπάθειες να υπάρξει συνεργασία ανάμεσα στους Έλληνες. Άλλοι γνωστοί φιλέλληνες υπήρξαν ο Λόρδος Βύρωνας ο οποίος πέθανε στο πολιορκημένο Μεσολόγγι, ο Φρανσουά ντε Σατωμπριάν, ο Γάλλος βαρόνος Πιέρ ντε Κουμπερτέν ιδρυτής των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων. Επίσης στις μέρες μας η συγγραφέας Ζακλίν ντε Ρομιγύ, ο πρόεδρος της Γαλλίας Νικολά Σαρκοζί και πολλοί άλλοι.

Τον 17ο και 18 αιώνα παρουσιάστηκε στην Ευρώπη μια πνευματική και ιδεολογική κίνηση που επέβαλε τον ορθολογισμό και τις νέες μεθόδους στις επιστήμες και έβγαλε την Ευρώπη από τον σκοταδισμό του Μεσαίωνα, ο Διαφωτισμός. Στόχος του ήταν η απαλλαγή από τις δεισιδαιμονίες και κάθε μορφής προλήψεις που κυριαρχούσαν ως τότε. Την εποχή  αυτή παρατηρήθηκε μια στροφή στην μελέτη του αρχαίου ελληνικού κόσμου και πολιτισμού. Η Ελλάδα ανακαλύφθηκε ξανά από τους Ευρωπαίους οι οποίοι δημιούργησαν μια εξιδανικευμένη εικόνα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού και της χώρας γενικότερα. Την ίδια εποχή οι Έλληνες ζούσαν κάτω από τον ζυγό του Τούρκου κατακτητή και ο αγώνας για την ελευθερία που θα ξεσπάσει λίγο αργότερα θα συγκινήσει τους λαούς της Ευρώπης. Η Ελλάδα αποτελούσε το σύμβολο που ενσάρκωνε την ιδέα του πολιτισμού ενώ ο Τούρκος κατακτητής την ωμή βία. Ο ελληνικός αγώνας αντιπροσώπευε για τους ευρωπαίους και ιδιαίτερα για τους Γάλλους την αναβίωση των ιδανικών της Γαλλικής επανάστασης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο Γάλλος ζωγράφος Ντελακρουά ο οποίος επηρεάστηκε και εμπνεύστηκε από την ελληνική επανάσταση και παρουσίασε έργα του με θέματα παρμένα από τον αγώνα για την απελευθέρωση.

Ευγένιος ΝτελακρουάΟ Ευγένιος Ντελακρουά ήταν Γάλλος ρομαντικός ζωγράφος του 19ου αιώνα, που επηρέασε την ζωγραφική συμβάλλοντας στην ανάπτυξη του ιμπρεσιονισμού. Γεννήθηκε στο Σαιντ-Μωρίς Σαραντόν το 1798 και πέθανε στο Παρίσι το 1863. Ήταν  γιος διπλωμάτη και έλαβε επιμελημένη μόρφωση γεγονός που επηρέασε το πνεύμα και την προσωπικότητά του προσφέροντας του μια ιδιαίτερη λεπτότητα και καλλιεργώντας την κλίση του στις τέχνες.

Το ρομαντικό κίνημα κυριαρχεί στην τέχνη και τη λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα με αποκορύφωση τα χρόνια ανάμεσα στο 1820 και 1850. Αποτέλεσε το πρώτο ριζοσπαστικό ξέσπασμα του 19ου αιώνα και ήρθε σε ανοιχτή αντίθεση με την τότε μοντέρνα αισθητική. Στην τέχνη του Ρομαντισμού επικρατεί ένας ατομικισμός, μια ιδιαίτερη επιμονή στο εγώ του δημιουργού ή του ήρωα ο οποίος εκφράζει τα συναισθήματά του και την προσωπική του αντίληψη για τη ζωή.

Η Ελευθερία οδηγεί το Λαό

Ο Ντελακρουά, ο οποίος εντάσσεται στο κίνημα του ρομαντισμού, εμπνεύστηκε όπως και πολλοί σύγχρονοί του από ιστορικά γεγονότα όπως ηΕλληνική και η Γαλλική Επανάσταση. Μεταξύ 1827 και 1832 παρουσίασε πολλά μεγάλα έργα με ιστορικά θέματα ανάμεσα τους το τελευταίο ρομαντικό έργο του που ήταν εμπνευσμένο από την Γαλλική Επανάσταση του 1830 με τίτλο «Η Ελευθερία οδηγεί το Λαό».Ο πίνακας αγοράστηκε από την Γαλλική κυβέρνηση αλλά χάρη στην αντίδραση κάποιων αξιωματούχων που θεώρησαν την ιδέα της ελευθερίας ανατρεπτική και επικίνδυνη αποσύρθηκε. Μετά τη Γαλλική Επανάσταση του 1848, ο Ναπολέων Γ’ επέτρεψε την δημόσια εμφάνιση του έργου «Η Ελευθερία οδηγεί το λαό», το οποίο σήμερα εκτίθεται στο μουσείο του Λούβρου.

Σφαγή της Χίου

Το 1824 παρουσίασε τον πίνακα του η  «Σφαγή της Χίου» ο οποίος  ανοίγει το δρόμο για μια σειρά έργων εμπνευσμένων από την Ελληνική Επανάσταση, στην οποία ο Ντελακρουά συμμετείχε ιδεολογικά μέσα από το θαυμασμό του για τον λόρδο Μπάιρον που ξεψύχησε  το 1824 στο πολιορκημένο Μεσολόγγι. Η σφαγή της Χίου, ένα πραγματικό ιστορικό γεγονός της ελληνικής επανάστασης με 20.000 νεκρούς είχε μεγάλο αντίκτυπο στην Ευρώπη του 19ου αιώνα. Ο πίνακας του Ντελακρουά προκαλεί συγκίνηση και πάθος καθώς στη δεξιά μεριά διακρίνονται οι φιγούρες των Ελλήνων γονατισμένοι ενώ δεξιά έφιπποι Τούρκοι σύμβολο το κατακτητή που σφάζει και λεηλατεί. Μια ηλικιωμένη γυναίκα στο κέντρο του πίνακα κοιτάζει ικετευτικά τον ουρανό σαν μια έκκληση βοήθειας προς τον Θεό. Στο βάθος ο ουρανός έχει που καλυφθεί με καπνό και τα καμένα σπίτια ολοκληρώνουν την εικόνα της καταστροφής.

Η Ελλάδα στα ερείπια του ΜεσολογγίουΤο πολιορκημένο Μεσολόγγι αποτέλεσε σταθμό στην προσπάθεια των Ελλήνων για απελευθέρωση. Η Ευρώπη συγκινημένη έστρεψε το βλέμμα της στο «αλωνάκι του Θεού» το οποίο πολιορκήθηκε διαδοχικά από τον Τούρκικο και Αιγυπτιακό στρατό μέχρι την ηρωική έξοδο των πολιορκημένων στις 11 Απριλίου 1826 Κυριακή των Βαΐων. Ο λόρδος Μπάιρον ο οποίος υπήρξε αντικείμενο θαυμασμού και πηγή έμπνευσης για τον Ντελακρουά και τους σύγχρονούς του πέθανε το 1824 κατά τη διάρκεια της πρώτη πολιορκίας. Επηρεασμένος από τα γεγονότα του Μεσολογγίου λοιπόν ο Γάλλος ζωγράφος παρουσιάζει το 1826 «Την Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου». Ο πίνακας σήμερα βρίσκεται στο μουσείου του Λούβρου.

Άλλα έργα του Ντελακρουά με θέματα από την επανάσταση του 1821 είναι «ο Έφιππος Έλληνας αγωνιστής»και «Η μάχη του Γκιαούρη και του  πασά»

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s