Πάνος Αραβαντινός : Ο μάγος των σκηνικών

Της ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΑΡΚΑ

«Αυτός ο Ελληνας χάρισε στο γερμανικό θέατρο έργα με τόσο απερίγραπτη εσωτερικότητα, τόσο ρομαντική μαγεία, ώστε μοιάζει σχεδόν ασύλληπτο πώς ένας ξένος μπόρεσε να διεισδύσει τόσο βαθιά στον κόσμο των ιδεών των Γερμανών ποιητών και συνθετών. Χωρίς υπερβολή, μια σειρά έργων οφείλουν την επιτυχία τους σε μεγάλο βαθμό στο μαγικό παραμυθένιο ένδυμα που τους προσέδωσε ο Αραβαντινός επί σκηνής…»

Ετσι αποτίμησε ο σκηνοθέτης και καλλιτεχνικός διευθυντής της Οπερας του Αμβούργου, Λέοπολντ Σάσε, το έργο του σκηνογράφου Πάνου Αραβαντινού (1884-1930), λίγες μέρες μετά το θάνατό του .

Ηδη από το 1917 στη Γερμανία, ο Αραβαντινός κατάφερε να αναγνωριστεί ως ένας από τους σημαντικότερους σκηνογράφους, δημιουργώντας σκηνικά για περισσότερες από 110 παραστάσεις όπερας, οπερέτας, μπαλέτου και πρόζας. Μια δεκαετία μετά το θάνατό του, οι σκηνογραφίες του εξακολουθούσαν να χρησιμοποιούνται. Τη δεκαετία του ’80, σε διεθνή δισκογραφική κριτική για την όπερα «Βότσεκ» του Μπεργκ, επιλέχθηκε ως εικονογράφηση ένα από τα εντυπωσιακά σκηνικά τα οποία δημιούργησε στην πρώτη παγκόσμια παρουσίασή της, το 1925. Αν ο θάνατος δεν ανέκοπτε την πορεία του στα 46 του χρόνια από πνευμονία, θα αποτελούσε ένα από τα μεγάλα κεφάλαια στην ιστορία της ευρωπαϊκής όπερας.

Τη ζωή και το έργο του φωτίζει εξαντλητική μονογραφία 645 σελίδων της ιστορικού Φωφώς Μαυρικίου, που μόλις κυκλοφόρησε από το Μουσείο Μπενάκη -συνοδεύεται από CD-Rom με πλήρη εργογραφία. «Είχα την τύχη να μεγαλώσω διατηρώντας από νωρίς φιλικές σχέσεις με την οικογένεια», γράφει στην εισαγωγή της. Στους τοίχους του διαμερίσματος των Αραβαντινών γνώρισε τα έργα του καλλιτέχνη και παρακίνησε την αδελφή του να της εμπιστευτεί το αρχειακό υλικό. Ηταν απλώς η αφετηρία της.

Η πολύχρονη έρευνά της ενοποιεί για πρώτη φορά, έπειτα από τις καταστροφές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, τα αρχεία από τις όπερες Βερολίνου, Αμβούργου, Κολονίας, Λιψίας και Δρέσδης, των Πανεπιστημιακών Σχολών Θεατρολογίας των πόλεων αυτών, καθώς και του Κέντρου Μοτσαρτέουμ του Ζάλτσμπουργκ.

Ο αναγνώστης θα ανακαλύψει το έργο του Πάνου Αραβαντινού, ζωγραφικό και σκηνογραφικό. Αν και από το 1972 ιδρύθηκε στον Πειραιά -χάρη στην αδελφή του Καλλιόπη- το Μουσείο Σκηνογραφίας Πάνου Αραβαντινού, οφείλαμε να εκτιμήσουμε τη συμβολή του κοσμοπολίτη δημιουργού στην εξέλιξη της όπερας του 20ού αιώνα. Το πρωτογενές αρχειακό υλικό της μελέτης της Φωφώς Μαυρικίου το πετυχαίνει.

Γεννημένος στην Κέρκυρα στις 7 Σεπτεμβρίου έδειξε από μικρός το ταλέντο του στη ζωγραφική, αν και, μεγαλώνοντας, η μεγάλη του αγάπη αποδείχτηκε η μουσική. Το 1903 ξεκίνησε να σπουδάζει στη Βασιλική Ακαδημία Καλών Τεχνών του Βερολίνου. Τις πρώτες σκηνογραφίες του τις υπογράφει στην Αθήνα. Την τριετία 1914-1917 συνεργάζεται με τους κυριότερους εκπροσώπους του μουσικού και θεατρικού κόσμου («Πόλεμος εν Πολέμω», «Η πριγκήπισσα της Σασσών» του Σπυρίδωνος-Φιλίσκου Σαμάρα κ.ά.). Το 1916 φιλοτεχνεί τη διάσημη μέχρι σήμερα αφίσα για τον «Πρωτομάστορα» του Μανόλη Καλομοίρη.

Στο Βερολίνο θα απογειωθεί. Κατάφερε από τους πρώτους ήδη μήνες της παραμονής του να λάβει ευρεσιτεχνία για τη μελέτη μετακίνησης σκηνικών! «Επιβλήθηκε ως σκηνογράφος στο Βασιλικό Θέατρο του Βερολίνου, διότι δεν περιορίστηκε στη δημιουργία μεγαλόπρεπων σκηνικών, αλλά απέδιδε μεγαλύτερη έμφαση στην ανάδειξη της βασικής ιδέας του έργου που σκηνογραφούσε, όπως αυτή είχε αποδοθεί από τον συνθέτη», γράφει η ερευνήτρια. Το στίγμα του το έδωσε ήδη από την πρώτη μεγάλη του επιτυχία με την όπερα του Ρίχαρντ Στράους «Η ανίσκιωτη γυναίκα», το 1920. Το χάρισμά του να «μετατρέπει σε χρώμα και φως το ψυχικό περιεχόμενο της μουσικής» φάνηκε και σε τόσο διαφορετικά έργα όπως «Ταμερλάνος» του Χέντελ, η «Απαγωγή από το σεράι» του Μότσαρτ, «Τριστάνος και Ιζόλδη» του Βάγκνερ, «Αΐντα» του Βέρντι, «Κάρμεν» του Μπιζέ.

«Ομολογώ ότι την «Ανίσκιωτη γυναίκα» πήγαινα να τη δω συχνά, όχι χάριν της μουσικής του Ρ. Στράους, αλλά χάριν των σκηνικών εικόνων του Αραβαντινού», έγραφε μια ημέρα μετά το θάνατό του ο διάσημος Γερμανός μουσικοκριτικός Αλφρεντ Αϊνστάιν. *

Πηγή άρθρου εφημερίδα Ελευθεροτυπία :http://www.enet.gr/?i=news.el.texnes&id=277136

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s