Kώδικας QR και διακόσμηση

Mια επαναστατική εφαρμογή που ανατρέπει τα δεδομένα στους τομείς της επικοινωνίας, της διαφήμισης, της πληροφορίας και των εμπορικών συναλλαγών. Ολο και πληθαίνουν αυτοί που αναρωτιούνται τι είναι τα QR (συντομογραφία των λέξεων Quick Response) ή, πιο ολοκληρωμένα, τα QR codes. Eίναι ένας τύπος των matrix barcodes (δισδιάστατοι κώδικες) που σχεδιάστηκαν αρχικά για χρήση από την αυτοκινητοβιομηχανία. Tα σύμβολα αυτά αναπτύχθηκαν πρώτη φορά το 1994 από την εταιρεία Denso (θυγατρική της Tογιότα).

Tα barcodes του 21ου αιώνα
Tα δισδιάστατα QR codes περιέχουν πληροφορίες σε οριζόντια και κάθετη διεύθυνση, για αυτό άλλωστε έχουν και μεγαλύτερη αποθηκευτική ικανότητα από τα άλλα barcodes που περιέχουν δεδομένα μόνο σε μια διεύθυνση, ενώ διαθέτουν και το πλεο-νέκτημα της γρήγορης ανάγνωσης σε πάρα πολύ ψηλές ταχύτητες. O κώδικας αποτελείται από μαύρα modules, διατεταγμένα σε μορφή τετραγωνικού πίνακα πάνω σε λευκά τετράγωνα στοιχεία που διαβάζονται από σκάνερ ή από κινητά τηλέφωνα. Aρκεί να στρέψετε την κάμερα του κινητού σας στο QR code που σας ενδιαφέρει και αμέσως θα έχετε στη διάθεσή σας κείμενο που μπορεί να φτάσει και τους 4.000 χαρακτήρες, φωτογραφίες και βίντεο!

Kώδικας QR

Aτέλειωτες εφαρμογές
Kάνοντας χρήση των QR codes μπορούμε να παίρνουμε πληροφορίες για όσα θέματα μας ενδιαφέρουν, λαμβάνονοντας μηνύματα στους σταθμούς του μετρό, εκθεσιακούς χώρους, πολυκαταστήματα, μουσεία και αξιοθέατα, όπου μπορούμε να ενημερωθούμε για τα εκάστοτε δρώμενα, τα δρομολόγια, τις τιμές, τις παροχές κ.ά. Oι δυνατότητες των QR codes σε εφαρμογές εμπορικού χαρακτήρα, ενημέρωσης, real estate αναζήτησης αλλά και στον τομέα των διαφημίσεων έχουν ενθουσιάσει τις εταιρείες social marketing, που ενθαρρύνουν με κάθε τρόπο τον καταναλωτή να ενεργοποιηθεί διαδραστικά με κάθε λογής προϊόντα και υπηρεσίες.

Kώδικας QR

Aυτή η interactive επικοινωνία μπορεί, σε επίπεδο πόλης, να εφαρμοστεί και στα κτίρια. Mε ένα κινητό τηλέφωνο και σύνδεση στο internet οι όψεις των κτιρίων μπορεί να γίνουν πηγές πληροφόρησης, ενημέρωσης, διαφημιστικών πληροφοριών και ψυχαγωγίας, όπως και να αλλάζουν εικόνες, σχέδια, χρώματα, φωτισμούς και δεδομένα, συμμετέχοντας ενεργά στη σκηνογραφική απόπειρα αναδόμησης του αστικού μοτίβου ή απλά στην ανανέωση και στο «save energy» πρότζεκτ που απασχολεί πολύ σοβαρά όλους τους σύγχρονες αρχιτέκτονες και ντιζάινερ.

H περίπτωση του N Building στο Tόκιο
Tεχνολογικά προχωρημένο, ψυχαγωγικό και πηγή έμπνευσης ήταν μερικοί από τους χαρακτηρισμούς που δόθηκαν από τους οπαδούς των QR code για το θαυμάσιο αυτό κτίριο. Kαι στην κυριολεξία είναι μοναδικό, καθώς ένα τεράστιο QR code σχεδιάστηκε στη μια πλευρά του.

Kώδικας QR

Tο N Building είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας των αρχιτεκτονικών ομάδων Terada Design και Qosmo Inc. που προσπάθησαν, εξαφανίζοντας την εικόνα της καθιερωμένης εμπορικής «όψης», να προβάλουν τα στοιχεία που βρίσκονται καλά κρυμμένα στο εσωτερικό του κτιρίου μέσω των QR codes και της «augmented reality» αρχιτεκτονικής εμπειρίας, που για καιρό μάς προκαλεί ως το «next big thing» στη σύλληψη, την εννοιολόγηση και την εφαρμογή νέων σχεδιασμών.
Oι περαστικοί, που «διαβάζουν» τον κώδικα με μια συσκευή κινητού τηλεφώνου, μπορούν να «μπουν» κατευθείαν σε πληροφορίες για τα εμπορικά καταστήματα του κτιρίου, να κάνουν κρατήσεις, να «κατεβάσουν» κουπόνια προσφορών κ.ά. Kαι όλα αυτά χωρίς να βρίσκονται μέσα στο N Building! Eπιπλέον, μπορούν να συνδεθούν με τα tweets και τα blogs των εργαζομένων στο κτίριο και να λαμβάνουν «speech bubbles» (τύπου φυσαλίδες) στην οθόνη του κινητού, δημιουργώντας μια κανονική interactive επικοινωνία, αλλά και να έχουν «προχωρημένες» επαφές του τύπου «σε ποιο σημείο του κτιρίου βρίσκεται αυτός που θέλω να συναντήσω;».

Kώδικας QR

Oι εφαρμογές του QR code είναι ανεξάντλητες. Iσως μια μέρα θα μπορούμε να ψωνίζουμε «εικονικά» χρησιμοποιώντας QR codes τοποθετημένους έξω από καταστήματα ή σε μεγάλους πίνακες προσφορών. Eτσι θα γλιτώνουμε χρόνο, ταλαιπωρία σε ουρές και φυσικά η πληρωμή θα γίνεται άμεσα και με πλήρη ασφάλεια με ηλεκτρονικό τρόπο, πάλι μέσω των QR codes.

QR-Code Unique Hotel / Dubai Studio City
Tο Dubai Studio City, μια άλλη Mέκκα της παγκόσμιας βιομηχανίας των θαυμάτων και της φαντασίας, επέλεξαν οι σχεδιαστές της βιενέζικης εταιρείας Sohnef Partners για να αναπτύξουν το πρότζεκτ ενός QR code hotel. H σκέψη τους ήταν να δώσουν την ευκαιρία στους επιχειρηματίες και τους jet setters, για τους οποίους το Nτουμπάι αποτελεί κομβικό σημείο στις μετακινήσεις τους, να ζήσουν την εμπειρία ενός ξενοδοχείου που συνδυάζει με καταπληκτικό τρόπο τη δημιουργική φιλοσοφία, την προχωρημένη έμπνευση και το φουτουρισμό. Tα σκηνογραφικά ευρήματα των εξωτερικών τοίχων του ξενοδοχείου, που απεικονίζουν κωδικούς QR, προκαλούν και εμπνέουν όλα τα είδη μιας macro και micro εξερεύνησης με τις συσκευές των κινητών των ενοίκων του ξενοδοχείου αλλά και των περαστικών, προτείνοντάς τους να αποκωδικοποιήσουν τα μηνύματα που κρύβουν οι φουτουριστικές όψεις.

Αντιγράψαμε αυτό το πολύ ενδιαφέρον άρθρο από την σελίδα :http://www.e-go.gr/idanikospiti/articles.asp?catid=10204&subid=2&pubid=128806987

Ο οικισμός των βαρελιών

Το 2007, το Πρόγραμμα Εργασίας της UIA για ‘Αρχιτεκτονική & Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας’ [UIA-ARES WP] σε συνεργασία με το ΤΕΕ προκήρυξε διεθνή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό με τίτλο «Βιοκλιματική Αρχιτεκτονική και Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας για κελύφη για τη στέγαση θυμάτων μεγάλων φυσικών καταστροφών». Υποβλήθηκαν 67 προτάσεις από τις οποίες η επιτροπή επέλεξε την 508 ως καλύτερη (βλέπε εικόνες κάτω -κλικ για μεγέθυνση).

 

stasinopoulos.2011.04.01.jpg stasinopoulos.2011.04.02.jpg stasinopoulos.2011.04.03.jpg
Το 1ο βραβείο του διαγωνισμού ARESUIA 2007, με εφαρμογή στο Μαρόκο.
Οι Πορτογάλοι μελετητές εξηγούν ότι επέλεξαν «τον κύβο, τη σκηνή, και το ακορντεόν, ως θεματική, μορφολογική, και πρακτική αναφορά αντίστοιχα».
Ο πτυσσόμενος κύβος περιλαμβάνει και πανάκριβα Φ/Β πανέλα, τα οποία τον ελαφρώνουν αεροδυναμικά και παρέχουν το ρεύμα υψηλής τάσης που απαιτούν οι ηλεκτρικές εστίες στο ειδικό ‘κουτί υγιεινής’ από 
fiberglass (κίτρινο στη κάτοψη). Το τελευταίο περιλαμβάνει νεροχύτη και λεκάνη με καζανάκι δίπλα στον χώρο ύπνου, υποθέτοντας επάρκεια ύδρευσης και ανάλογη αποχέτευση.
Με τέτοιες πρωτόγνωρες ανέσεις Δυτικού τροχόσπιτου, οι περισσότεροι πρόσφυγες μάλλον θα ευλογούν τη συμφορά.Η φωτογραφία δεξιά υπενθυμίζει τις πραγματικές συνθήκες που καλείται να αντιμετωπίσει ένας οικισμός έκτακτης ανάγκης.
Όπως αποφαίνεται η επιτροπή, «αυτή η πρόταση προτείνει τη μέγιστη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Οι προκατασκευασμένες πτυσσόμενες μονάδες προσφέρουν μια λύση γενικής εφαρμογής σε διαφορετικές κρίσιμες καταστάσεις και κλιματικές περιοχές.» Οι πινακίδες της πρότασης εξηγούν ότι η κλιματική προσαρμογή επιτυγχάνεται αλλάζοντας το χρώμα RAL του υφάσματος: «μπεζ καμβάς στα ξηρά θερμά κλίματα, μπλε στα ψυχρά βόρεια, πράσινος στα τροπικά, για καλύτερη σχέση με το περιβάλλον».

 

Οι περισσότερες από τις προτάσεις του διαγωνισμού εστιάστηκαν στο ζητούμενο αντικείμενο, τα κελύφη. Όμως τα κελύφη -έστω και με εκτεταμένη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας- δεν αρκούν για να δημιουργήσουν συνθήκες επιβίωσης και συμβίωσης προσφύγων. Σε συνθήκες κρίσης οι προτεραιότητες διαφέρουν από αυτές της ομαλής καθημερινότητας και από τις συμβατικές παραδοχές του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού. Για παράδειγμα, το πόσιμο νερό είναι πολύ πιο ζωτικό από το ρεύμα για τη τηλεόραση, η συνήθης έννοια της ‘άνεσης’ αλλάζει, η δε συλλογικότητα γίνεται προϋπόθεση επιβίωσης. Ταυτόχρονα η μετατροπή από παραγωγικά άτομα σε αδρανείς πρόσφυγες προκαλεί ψυχολογική επιβάρυνση με δυσμενείς συνέπειες στο σύνολο. Είναι εμφανές ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας -και μάλιστα σε κλίμακα μονάδας μόνο- δεν αρκούν για να αντιμετωπιστεί το πλήθος των προβλημάτων ενός προσφυγικού οικισμού.

Στη συνέχεια παρουσιάζεται μία από τις προτάσεις που έδωσε έμφαση όχι τόσο στο αυτοτελές κέλυφος όσο στη συνολική οργάνωση της διαβίωσης των προσφύγων, σε μια προσπάθεια ολιστικής προσέγγισης του θέματος. Ο στόχος δεν ήταν να σχεδιαστεί π.χ. ένα δομικό kit à la IKEA που να μεταφέρεται μαζικά σε χιλιάδες χιλιόμετρα κατά παραγγελία, αλλά ένας οικιστικός οργανισμός προσαρμοσμένος στα τοπικά δεδομένα, ελαχιστοποιώντας την ανάγκη έξωθεν βοήθειας, και ενθαρρύνοντας την ενεργοποίηση των θυμάτων. Σημαντικό κριτήριο σχεδιασμού ήταν ο πρακτικός ρεαλισμός, τόσο στην ιεράρχηση των προβλημάτων όσο και στον τρόπο επίλυσής τους. Οι κατοικίες προσαρμόστηκαν στα τοπικά οικογενειακά έθιμα και αντιμετωπίστηκαν ως εξαρτήματα ενός ευρύτερου μηχανισμού, με γενικές προτάσεις για τις αναγκαίες υποδομές και την ανάπτυξη του όλου οικισμού στον χώρο και τον χρόνο.

Ακολουθεί μετάφραση της Τεχνικής Έκθεσης αυτής της πρότασης.

[βλέπε σχετικό blog για προσθήκη σχολίων]

 

ARESUIA Διεθνής Αρχιτεκτονικός Διαγωνισμός 2007

Πρόταση 564: Ο οικισμός των βαρελιών
Ομάδα μελέτης: Θάνος Ν. Στασινόπουλος & Φαέθων Ψυχής, συνεργάτες Ορέστης Μπορμπαντωνάκης & Juliette Sohier.

Περίληψη
Η παρούσα πρόταση αναφέρεται σε μια πραγματική περιβαλλοντική καταστροφή που προκλήθηκε από εκτεταμένη ρύπανση λόγω ανθρώπινης αμέλειας. Επικεντρώνεται στην περιοχή του Δέλτα του Νίγηρα, όπου η αύξουσα ρύπανση του εδάφους, του νερού, και του αέρα έχει ήδη επηρεάσει τη ζωή πολλών χιλιάδων ανθρώπων, αναγκάζοντάς τους να μετοικήσουν για να αποφύγουν την επεκτεινόμενη καταστροφή.

Βασικό χαρακτηριστικό της πρότασης είναι ένα δομικό σύστημα που βασίζεται στα άφθονα βαρέλια πετρελαίου της περιοχής. Χρησιμοποιείται για τη δημιουργία ενός οργανικού οικιστικού δικτύου όπου κάθε τμήμα εμπεριέχει άλλα -ή εμπεριέχεται σε ένα άλλο- παρόμοιας κυκλικής διάταξης.

Τα περιβαλλοντικά ζητήματα του όλου έργου, από τις κατοικίες ως τον καταυλισμό, αντιμετωπίστηκαν πρακτικά μέσα από το πρίσμα των Τεσσάρων Στοιχείων, δηλαδή τις ποικίλες πτυχές της ενέργειας, των υδάτων, του αέρα, και της ύλης.

Η πρόταση βασίζεται στη συμμετοχή των ντόπιων σε συστήματα αυτοβοήθειας, από τη κατασκευή κατοικιών μέχρι τη λειτουργία του καταυλισμού, ως μια βασική μέθοδο όχι μόνο για τη μείωση του κόστους, αλλά κυρίως για την ενθάρρυνση των εξουθενωμένων προσφύγων να επανακτήσουν μια ομαλή ζωή και την αξιοπρέπειά τους.

 

Οι 6 πινακίδες της πρότασης: [κλικ για μεγέθυνση]
stasinopoulos.2011.04.04.jpg  stasinopoulos.2011.04.05.jpg  stasinopoulos.2011.04.06.jpg
stasinopoulos.2011.04.07.jpg  stasinopoulos.2011.04.08.jpg  stasinopoulos.2011.04.09.jpg

 

Τα πλαίσια του προβλήματος
Οι μεγάλες καταστροφές δεν προκύπτουν μόνο από φυσικά αίτια. Εκτός από τους σεισμούς, τις πλημμύρες, ή τη ξηρασία, οι ανθρώπινες δραστηριότητες αναγκάζουν κατά καιρούς μεγάλους πληθυσμούς να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να μετοικήσουν αλλού -προσωρινά ή μόνιμα.

Οι ανθρωπογενείς περιβαλλοντικές καταστροφές δεν συμβαίνουν πάντα ξαφνικά όπως στο Μποπάλ ή το Τσερνομπίλ. Συνήθως αναπτύσσονται σιγά-σιγά μέχρι κάποια στιγμή να υπερβούν ένα ‘όριο ανοχής’. Τότε οι άνθρωποι πρέπει να εγκαταλείψουν τη γη τους και να εγκατασταθούν σε ένα πιο φιλόξενο περιβάλλον για κάποιο διάστημα, μέχρι να λήξει η αιτία της φυγής τους.

Ένα παράδειγμα τέτοιας ανθρωπογενούς καταστροφής σιγοβράζει εδώ και χρόνια στην περιοχή του Δέλτα του Νίγηρα στη νότια Νιγηρία, όπου πρακτικές τύπου lessez-faire από εταιρείες πετρελαίου έχουν προκαλέσει ρύπανση τεραστίων διαστάσεων. Αρκετές αναφορές σχετικά με τη συγκεκριμένη κρίση επιχειρούν να τραβήξουν την προσοχή μας. Εδώ είναι μερικά αποσπάσματα που περιγράφουν εν συντομία τη τρέχουσα κατάσταση:

«Το Δέλτα του Νίγηρα, οι εκβολές του Νίγηρα ποταμού στη Νιγηρία, καταλαμβάνει περίπου 70,000 km² και αποτελεί το 7.5% της χερσαίας έκτασης της Νιγηρίας. Στο Δέλτα ζουν περίπου 20 εκατομμύρια άτομα που ανήκουν σε περισσότερες από 40 εθνικές ομάδες με κάπου 250 διαλέκτους, ασχολούμενοι κατά κύριο λόγο με την αλιεία και τη γεωργία.

Στο Δέλτα του Νίγηρα εξάγονται καθημερινά δύο εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου. Ένα μεγάλο μέρος του φυσικού αερίου που βγαίνει από τις πετρελαιοπηγές της περιοχής καίγεται άμεσα στην ατμόσφαιρα με ρυθμό περίπου 70 εκατομμύρια κυβικά μέτρα την ημέρα. Αυτή είναι η μεγαλύτερη συγκεντρωμένη πηγή εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στον πλανήτη. Η περιβαλλοντική καταστροφή από τις πετρελαιοπηγές και η έλλειψη κατανομής του πλούτου του πετρελαίου γεννούν και εντείνουν πολλά περιβαλλοντικά κινήματα και διενέξεις μεταξύ των εθνοτήτων της περιοχής, όπως την πρόσφατη αντάρτικη δραστηριότητα του Κινήματος για την Απελευθέρωση του Δέλτα του Νίγηρα (Movement for the Emancipation of Niger Delta – MEND).

Κατά την άποψη του MEND και των οπαδών του, οι κάτοικοι του Δέλτα του Νίγηρα έχουν υποστεί μια πρωτοφανή υποβάθμιση του περιβάλλοντός τους λόγω της ανεξέλεγκτης ρύπανσης που προέρχεται από την πετρελαϊκή βιομηχανία. Ως αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής εκτοπισμού πληθυσμών από τις πατρίδες τους προς όφελος των ξένων πετρελαϊκών συμφερόντων, μέσα σε διάστημα μίας μόνο γενιάς, πολλοί δεν έχουν πλέον τη δυνατότητα να ψαρέψουν ή να καλλιεργήσουν. Οι άνθρωποι που ζουν στο Δέλτα του Νίγηρα αντιμετωπίζουν μια κατάσταση όπου η κυβέρνησή τους και οι διεθνείς εταιρείες πετρελαίου κατέχουν όλο το πετρέλαιο κάτω από τα πόδια τους, τα έσοδα του οποίου σπάνια βλέπουν αυτοί που υποφέρουν από τις συνέπειές της.

Οι διαρροές πετρελαίου έχουν σημαντικές επιπτώσεις για το οικοσύστημα στο οποίο διοχετεύονται. Ήδη έχουν καταστραφεί τεράστιες εκτάσεις μαγγρόβιων δασών, τα οποία είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στο πετρέλαιο (που απορροφάται από το έδαφος και απλώνεται με τα όμβρια κάθε χρόνο). Εκτιμάται ότι το 5-10% των μαγγρόβιων οικοσυστημάτων της Νιγηρίας έχουν αφανιστεί από τον εποικισμό ή το πετρέλαιο. Το τροπικό δάσος που στο παρελθόν καταλάμβανε κάπου 7,400 km² γης έχει επίσης εξαφανιστεί.

Οι διαρροές σε κατοικημένες περιοχές συχνά απλώνονται σε μεγάλη έκταση, επηρεάζοντας τις καλλιέργειες και τις πηγές νερού, μολύνοντας το χώμα και τα υπόγεια ύδατα. Η κατανάλωση του οξυγόνου από τα βακτήρια που τρέφονται από το διάχυτο πετρέλαιο συμβάλλει επίσης στο θάνατο των ψαριών [του ποταμού]. Σε αγροτικές κοινότητες, συχνά τα αποθέματα ενός έτους τροφίμων μπορούν να καταστραφούν από μόλις μια μικρή διαρροή, καταστρέφοντας τους αγρότες και τις οικογένειές τους που εξαρτώνται από τη γη για τον βιοπορισμό τους. Επίσης, το πόσιμο νερό μολύνεται συχνά, και μια γυαλάδα πετρελαίου είναι εμφανής σε πολλές υδάτινες επιφάνειες της περιοχής. Όταν το πόσιμο νερό είναι μολυσμένο, ακόμη και αν δεν προκαλεί άμεσες επιπτώσεις στην υγεία, οι πολυάριθμοι υδρογονάνθρακες και άλλες χημικές ενώσεις που υπάρχουν στο πετρέλαιο είναι ιδιαίτερα καρκινογόνες. Πέρα από αυτό, αρκετοί εκδηλώνουν συμπτώματα ασθένειας αμέσως μετά την κατανάλωση μολυσμένου νερού.

Η μείωση της οικολογικής βιωσιμότητας συμβαδίζει με την αύξηση της παραγωγής πετρελαίου από τότε που ξεκίνησε πριν από τέσσερις δεκαετίες. Επιπλέον, εταιρίες που λειτουργούν στην περιοχή όπως η Shell έχουν δημοσιοποιήσει τις προθέσεις τους για σημαντική αύξηση της παραγωγής στο εγγύς μέλλον η οποία, λόγω της αδιαφορίας στην άντληση του πετρελαίου στο Δέλτα, θα κάνει το περιβάλλον ολοένα και περισσότερο αβίωτο.»  [Wikipedia 2007]

«Πρέπει να σημειωθεί ότι διαρροή πετρελαίου, η καύση φυσικού αερίου και όλες τις άλλες μορφές περιβαλλοντικής καταστροφής αποτελούν σοβαρές απειλές ειδικά για τη χλωρίδα και πανίδα. Καλλιεργήσιμα εδάφη και πηγές πόσιμου νερού είναι συχνά μολυσμένα από διαρροές. Οι κάτοικοι των πετρελαιοπαραγωγικών περιοχών χάνουν συχνά τα μέσα επιβίωσης και οδηγούνται στη καταστροφή. Για τα θύματα αυτά, το φαινόμενο είναι εξοντωτικό.

Η διαρροή πετρελαίου είναι η χειρότερη μορφή ρύπανσης, η οποία συνιστά μεγάλη απειλή για τον άνθρωπο, τα οικοσυστήματα, και το περιβάλλον. Γίνεται ακόμη χειρότερη επειδή ο αντίκτυπος της περιβαλλοντικής ρύπανσης γίνεται συνήθως αισθητός μακροπρόθεσμα, γεγονός που καθιστά δύσκολη την ακριβή αξιολόγηση όλων των επιπτώσεων όταν συμβεί ένα περιστατικό. Δυστυχώς, αυτή είναι η μοίρα των κοινοτήτων σε περιοχές που παράγουν πετρέλαιο.

Περιστατικά διαρροής πετρελαίου στο παρελθόν προκάλεσαν ανεπανόρθωτη βλάβη σε αγροτικές εκτάσεις και στο νερό περιοχών με πετρέλαιο, αναγκάζοντας συχνά τους κατοίκους των πληγέντων χωριών να γίνουν πρόσφυγες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ρύπανση έχει προκαλέσει άμεσα ή έμμεσα και θανάτους ανθρώπων.

Η πετρελαϊκή δραστηριότητα στο Δέλτα του Νίγηρα είναι τόσο τεράστια που η τοξική επίδραση της πετρελαϊκής ρύπανσης στα βιολογικά είδη, η μόλυνση του νερού, και η διατάραξη των οικοσυστημάτων αποτελούν μεγάλη βιοχημική και οικολογική απειλή.» [Ekpenyong E., 2006, ‘Environmental crises in Niger Delta’, Sun News]

«Κατά τις τελευταίες δεκαετίες, η περιοχή του Δέλτα του Νίγηρα κατακλύζεται από την ηθελημένη υπερεκμετάλλευση με πλήρη περιφρόνηση των βασικών αρχών της αειφόρου περιβαλλοντικής διαχείρισης. Σχετικά με την έκταση των ζημιών που προκλήθηκαν από τις εταιρείες πετρελαίου, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι από το 1957 μέχρι σήμερα έχουν υπάρξει σχεδόν 4,000 πετρελαιοπηγές στο Δέλτα του Νίγηρα και την παράκτια περιοχή του. Οι 4,000 τοποθεσίες αποτελούν δυνητικά μολυσμένες τοποθεσίες στις οποίες έχουν εναποτεθεί απόβλητα γεωτρήσεων, ιλύς πετρελαίου, και διάφορες τοξικές επικίνδυνες χημικές ουσίες.

Σε μεγάλο μέρος της περιοχής εμφανίζεται υποβάθμιση του περιβάλλοντος και κίνδυνοι για την υγεία, που συνήθως συνοδεύουν την εξερεύνηση και εκμετάλλευση του αργού πετρελαίου. Η συχνότητα των πετρελαιοκηλίδων στην περιοχή δεν αποτελεί πλέον είδηση, οι δε αρνητικές επιπτώσεις τους στα υδάτινα και χερσαία οικοσυστήματα είναι πολύ γνωστή.

Δεκαετίες δικτατορίας, κοινωνικής αποσύνθεσης, καθώς και μια σχεδόν πλήρης αδιαφορία στα περιβαλλοντικά προβλήματα έχουν μετατρέψει το Δέλτα του Νίγηρα σε ένα από τα πιο απειλούμενα οικοσυστήματα του κόσμου, καθώς και σε εστία παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και μεγάλης περιβαλλοντικής αδικίας. Ωστόσο, μετά την εκλογή ενός μη στρατιωτικού προέδρου το 1999 -την πρώτη σε σχεδόν δύο δεκαετίες – οι Νιγηριανοί στο Δέλτα του Νίγηρα έχουν ξεκινήσει μια νέα εκστρατεία για την επίτευξη περιβαλλοντικής δικαιοσύνης. Επιπλέον, επιδιώκουν την αντιμετώπιση της γιγάντιας περιβαλλοντικής καταστροφής που έφερε η εκμετάλλευση του πετρελαίου και των οικονομικών αναγκών των εκτοπισμένων πληθυσμών της περιοχής.» [Ofehe S., 2005, ‘Seeking Environmental Justice for the People of Niger Delta‘]

 

stasinopoulos.2011.04.10.jpg
Εικόνα 1: Χάρτης της λεκάνης απορροής του Νίγηρα στη Δυτική Αφρική, δορυφορική άποψη του Δέλτα του Νίγηρα, και τα σημεία άντλησης πετρελαίου στην περιοχή

Το σενάριό μας
Οι παραπάνω γραμμές δείχνουν ότι η κατάσταση στο Δέλτα του Νίγηρα υπογραμμίζει σαφώς την κοινωνικο-οικονομική διάσταση της περιβαλλοντικής κρίσης, όπου οι τοπικοί πληθυσμοί αποτελούν «παράπλευρες απώλειες» στη σύγκρουση μεταξύ της ανθρώπινης απληστίας και της φύσης. Έως τώρα η έκταση της καταστροφής φαίνεται να είναι περιορισμένη. Ωστόσο, εάν η κατάσταση παραμείνει ανεξέλεγκτη (κάτι που είναι και το πιο πιθανό, δεδομένων των δυνάμεων που κινούν τα παγκόσμια νήματα στην εποχή μας), τότε είναι απλά θέμα χρόνου η εμφάνιση μιας περιβαλλοντικής καταστροφής μεγάλης κλίμακας.

Στην περίπτωση αυτή, ένας απροσδιόριστος αριθμός ανθρώπων, από μερικές εκατοντάδες έως μερικές χιλιάδες, θα πρέπει να μεταφερθούν έξω από τη μολυσμένη περιοχή, ίσως για πολύ καιρό. Αλλά ακόμη και αν η διαδικασία καθαρισμού ξεκινήσει οικειοθελώς για να προλάβει μια μεγαλύτερη καταστροφή, σε ορισμένες περιπτώσεις ίσως απαιτηθεί η προσωρινή μετεγκατάσταση πληθυσμών μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία απορρύπανσης.

Παραδοχές
Ο στόχος μας είναι να παρέχουμε όχι μόνο ένα προσωρινό καταφύγιο, αλλά και ένα βασικό πλαίσιο διαβίωσης όσο γίνεται πιο κοντά στο κανονικό. Σε αυτό, κάνουμε τις ακόλουθες υποθέσεις:

-Τοπική συμμετοχή: Οι κάτοικοι θα συμμετέχουν ευρέως σε όλη τη διαδικασία, τόσο κατά την κατασκευή όσο και κατά τη λειτουργία του καταυλισμού.
-Καταλύματα και υποδομές: Οι κατοικίες θα πρέπει να συνδυαστούν με τη ζωτική υποδομή για νερό, αποχέτευση, και ηλεκτρική ενέργεια, η οποία θα πρέπει να είναι διαθέσιμη σε σύντομο χρονικό διάστημα και με ελάχιστο κόστος.
-Τα ‘φυσικά δίκτυα’ (δηλαδή καλώδια & σωληνώσεις κάθε είδους) δεν θεωρούνται εφικτά και σκόπιμα σε μεγάλη έκταση, γι’ αυτό περιορίζονται σε κομβικά σημεία όπου αποτελούν κοινόχρηστες και όχι ατομικές παροχές. Σε ορισμένες λειτουργίες -π.χ. ύδρευση ή αποχέτευση- συμπληρώνονται από ‘ανθρώπινα δίκτυα’, δηλαδή τη κατανομή ορισμένων καθηκόντων και δραστηριοτήτων μεταξύ ομάδων του πληθυσμού.
-Τοπικοί πόροι: Τα υλικά πρέπει να είναι φθηνά και διαθέσιμα τοπικά, απαιτώντας πολύ απλές κατασκευαστικές γνώσεις και ελαχιστοποιώντας την ανάγκη δαπανηρής μεταφοράς τους από μακριά.
-Μέγιστη αυτοβοήθεια: Οι πρόσφυγες θα πρέπει να ασχολούνται με παραγωγικές δραστηριότητες -όπως μικρές καλλιέργειες και χειροτεχνία- ώστε να υποστηρίζονται με δικά τους μέσα όσο το δυνατόν περισσότερο.
-Ομαλή καθημερινή ζωή: Εκτός από τις φυσικές ανάγκες, ο καταυλισμός θα πρέπει να παρέχει και εγκαταστάσεις για τις βασικές κοινωνικές και πνευματικές ανάγκες, όπως θρησκεία, αναψυχή, ή κοινοτικές δραστηριότητες.
-Αποκεντρωμένη & ευέλικτη, αλλά επίσης συνεκτική δομή: Η φυσική και λειτουργική οργάνωση πρέπει να επιτρέπει διάφορα επίπεδα αυτονομίας και αυτάρκειας στα πλαίσια μιας συλλογικής συνεργασίας.
-Άγνωστη διάρκεια ζωής: Ο όλος καταυλισμός θα πρέπει να επιτρέπει παραμονή μικρής και μεγάλης διάρκειας, ίσως ακόμη και μόνιμη μετεγκατάσταση εάν χρειαστεί. Ως εκ τούτου θα πρέπει να διευκολύνει μακροπρόθεσμα τη μετατροπή του σε ένα κανονικό οικισμό.
-Άγνωστο μέγεθος: Ο πληθυσμός που επλήγη από την υποθετική καταστροφή είναι άγνωστος, συνεπώς η γενική διάταξη θα πρέπει να μπορεί να προσαρμοστεί σε κάθε αριθμό προσφύγων, οι οποίοι ίσως έρχονται κατά στάδια.

Ιδιαίτερα σημαντική επιδίωξη της πρότασης είναι η αποφυγή λύσης που προϋποθέτει τη χρηματοδότηση και κατασκευή εκ των προτέρων ενός μεγάλου αποθέματος κατοικιών κ.λπ., οι οποίες αποθηκεύονται κάπου περιμένοντας την επόμενη καταστροφή, πιθανότατα μακριά από την απρόβλεπτη κρίση. Η ανεπιθύμητη δέσμευση κεφαλαίου υπό μορφή ανενεργού στοκ θα μπορούσε να ξεπεραστεί με τη κατασκευή μετά την εκδήλωση της κρίσης, αλλά αυτό συνεπάγεται καθυστερήσεις στην ανακούφιση των θυμάτων. Επιπλέον, είτε στη μία περίπτωση είτε στην άλλη, η μεταφορά φορτίων σημαντικού όγκου και βάρους σε πιθανότατα μεγάλη απόσταση επιφέρει πρόσθετη οικονομική και περιβαλλοντική επιβάρυνση.

Συντελεστές & φάσεις
Για την εφαρμογή της πρότασης περιλαμβάνονται τέσσερις κύριους συντελεστές:

1. Οι μελετητές, για την παροχή συμβουλών κατά τον σχεδιασμό και τη κατασκευή
2. Μια οργάνωση αρωγής, για τον συντονισμό, τη κατάρτιση και την παρακολούθηση
3. Μια τοπική αρχή, για τη διαχείριση και υποστήριξη
4. Οι ίδιοι οι παθόντες, ως υπεύθυνοι βασικών αποφάσεων και κορμός του εργατικού δυναμικού.

Οι φορείς αυτοί συνεργάζονται κατά την υλοποίηση, της οποίας οι κύριες φάσεις είναι:
α. Επιλογή και προετοιμασία τοποθεσίας
β. Εφαρμογή της γενικής διάταξης ανάλογα με την φύση της περιοχής και το μέγεθος των αναγκών
γ. Μεταφορά υλικών
δ. Κατασκευή ενός τυπικού συγκροτήματος καταλυμάτων ως παράδειγμα για τη κατάρτιση των ντόπιων
ε. Κατασκευή όλων των καταλυμάτων και των κοινόχρηστων εγκαταστάσεων
ζ. Ρύθμιση, εποπτεία, και έλεγχος της λειτουργίας του όλου σχήματος.

Η γενική διάταξη
Ένα σημαντικό στοιχείο της πρότασης είναι η εξαμερής διάταξη που θυμίζει μαργαρίτα, η οποία εφαρμόζεται σε διάφορες κλίμακες:

-Η βασική μονάδα είναι ο Πυρήνας, για περίπου 30 μέλη της ευρύτερης οικογένειας, σύμφωνα με τα ισχυρά τοπικά έθιμα. Ο Πυρήνας αποτελείται από 5 ξεχωριστές κατοικίες συν χώρους υγιεινής γύρω από μια κοινή αυλή με εγκαταστάσεις μαγειρέματος.
-Έξη Πυρήνες αποτελούν μια Γειτονιά περίπου 160 ατόμων, με χώρο για εκτροφή πουλερικών και άλλων ζώων στο κέντρο.
-Έξη Γειτονιές σχηματίζουν μια Συνοικία για περίπου 1,000 άτομα, τα οποία μοιράζονται μια κεντρική δεξαμενή νερού και σημεία παροχής ηλεκτρισμού.
-Έξη Συνοικίες σχηματίζουν ένα Αυτοτελή Καταυλισμό για έως 6,000 ανθρώπους γύρω από κοινές εγκαταστάσεις για διοίκηση, υγεία, αποθήκες τροφίμων, κ.λπ. Πρόκειται για μια οικιστική οντότητα αυτόνομη από πλευράς νερού, ηλεκτρικού ρεύματος, καθώς και άλλων ειδών πρώτης ανάγκης, η οποία καταλαμβάνει 550 στρέμματα, δηλαδή κάπου 90 m2 μικτής επιφάνειας ανά άτομο, συμπεριλαμβανομένης της γης για καλλιέργειες.
-Αν οι πρόσφυγες ξεπερνούν τις 6,000 μπορούν να φιλοξενηθούν σε περισσότερους Αυτοτελείς Καταυλισμούς, οι οποίοι διατάσσονται ανάλογα με τις ανάγκες και τη διαμόρφωση της περιοχής σχηματίζοντας ένα Πολλαπλό Καταυλισμό. Στην περίπτωση αυτή, το κάθε αυτοτελές τμήμα προσφέρει στο σύνολο μια ιδιαίτερη λειτουργία που θα ήταν πολύ μεγάλη για να επαναληφθεί σε όλα: νοσοκομείο, ειδικές εγκαταστάσεις εκπαίδευσης, διοίκηση υψηλού επιπέδου, ή μεγάλους εμπορικούς χώρους. Ένα τέτοιο σχέδιο διευκολύνει τη μετατροπή του συνολικού καταυλισμού σε συνήθη πόλη στην περίπτωση που η μετεγκατάσταση διαρκέσει για πολύ μεγάλο διάστημα.

Η ελεύθερη γη χρησιμοποιείται για την παραγωγή τροφίμων σε διάφορες κλίμακες, από μικρά περιβόλια μέχρι συλλογικές καλλιέργειες. Αυτό, συν την εκτροφή ζώων και τη χειροτεχνία, είναι από τις σημαντικές δραστηριότητες στον οικισμό με στόχο την αυτοβοήθεια, αποφεύγοντας έτσι και τα κοινωνικά προβλήματα που εμφανίζονται σε αδρανείς φτωχούς πληθυσμούς.

Με βάση μια λογική αποκέντρωσης, προβλέπεται παρόμοια κλιμακωτή δομή και στη λήψη αποφάσεων και τη κατανομή ευθυνών μεταξύ των ίδιων των προσφύγων.

Κλιματικά πλαίσια
Το Port Harcourt είναι το μεγαλύτερο αστικό κέντρο στην περιοχή του Δέλτα του Νίγηρα. Τα τοπικά μετεωρολογικά δεδομένα υποδηλώνουν μια ζεστή και υγρή περιοχή με μικρές ημερήσιες και εποχιακές διακυμάνσεις της θερμοκρασίας, καθώς και υψηλή βροχόπτωση, νεφώσεις, και σχετική υγρασία (Εικόνα 2). Η ηλιακή πρόσπτωση μεταβάλλεται λίγο μεταξύ των εποχών, αν και η διάρκεια ηλιοφάνειας είναι χαμηλότερη κατά τη διάρκεια των βροχών στα τέλη του καλοκαιριού. Οι χαμηλές τιμές του δείκτη ατμοσφαιρικής καθαρότητας και σχετικής ηλιοφάνειας (Εικόνα 3) υποδηλώνουν ένα υψηλό ποσοστό διάχυτης ηλιακής ακτινοβολίας κατά το μεγαλύτερο μέρος του έτους, ελαττώνοντας κατά συνέπεια την ανάγκη για προστασία από την άμεση ηλιακή ακτινοβολία. Ο ενισχυμένος εξαερισμός, η ελάχιστη θερμική μάζα, και η προστασία από τη δυνατή βροχή είναι ανέκαθεν τα τυπικά χαρακτηριστικά των κτιρίων σε τέτοιο κλίμα.

 

stasinopoulos.2011.04.11.jpg
Εικόνα 2: Βασικά κλιματικά δεδομένα για το Port Harcourt (θερμοκρασία, βροχόπτωση, ηλιοφάνεια) [πηγή]

stasinopoulos.2011.04.12.jpg
Εικόνα 3: Ηλιακοί δείκτες στο Onne, κοντά στο Port Harcourt (οριζόντια ηλιακή πρόσπτωση, και δείκτης ατμοσφαιρικής καθαρότητας H/H
O με σχετική διάρκεια ηλιοφάνειας S/SO) [πηγή]

Τα βαρέλια πετρελαίου
Βασικό στοιχείο της πρότασης είναι η εκτεταμένη χρήση των βαρελιών πετρελαίου ως οικοδομικού υλικού. Ίσως είναι ειρωνεία να χρησιμοποιηθούν τα μέσα της πετρελαϊκής βιομηχανίας για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που δημιουργούνται από την ίδια. Ωστόσο είναι γεγονός ότι τα βαρέλια πετρελαίου είναι άμεσα διαθέσιμα σε τεράστιες ποσότητες στην περιοχή, μειώνοντας το φορτίο των δομικών υλικών που θα έπρεπε να αποσταλούν από μακριά. Το κανονικό περιεχόμενό τους αντικαθίσταται από χώμα, σχηματίζοντας φέρουσες στήλες με ξύλινο άξονα για τη σταθεροποίηση των επάλληλων βαρελιών.

Οι στήλες υποστηρίζουν μια στέγη από τοπική ξυλεία που καλύπτεται με κυματοειδή λαμαρίνα. Ο ίδιος γενικός τύπος κατασκευής μπορεί να χρησιμοποιηθεί για ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών, ακόμη και για κοινόχρηστα κτίρια.

Τα Τέσσερα Στοιχεία
Η πρόταση αντιμετωπίζει τα περιβαλλοντικά θέματα χρησιμοποιώντας τη διάκριση των Τεσσάρων Στοιχείων (Φωτιά, Νερό, Αέρας, και Ύλη) όχι ως φιλοσοφική ιδέα αλλά ως μέσο ταξινόμησης των φυσικών παραγόντων κατά τον σχεδιασμό, όπως εξηγείται στη συνέχεια. Σχετικές προβλέψεις έχουν εφαρμοστεί τόσο στις μεμονωμένες κατοικίες, όσο και στην κλίμακα ολόκληρου του καταυλισμού.

-Φωτιά (θερμότητα & φως)

Η θέρμανση δεν αποτελεί πρόβλημα στο Δέλτα του Νίγηρα. Τα μέτρα για τον φυσικό δροσισμό στις κατοικίες περιλαμβάνουν χαμηλή θερμική μάζα και επαρκή αερισμό μέσω των διάτρητων τοιχωμάτων. Οι εσωτερικοί και ημιυπαίθριοι χώροι σκιάζονται από τη μεταλλική στέγη, με κινητή οροφή από κάτω που ανακόπτει την υπέρυθρη εκπομπή από το θερμό μέταλλο. Ο θερμός αέρας κάτω από τη στέγη απομακρύνεται από τον άνεμο (αεριζόμενη στέγη). Τη νύχτα η μεταλλική στέγη ψύχεται λόγω της θερμικής εκπομπής της προς τον ουρανό, γι’ αυτό η οροφή (=ένα απλό πανί) παραμερίζεται επιτρέποντας στον δροσερό αέρα κάτω από την ψυχρή λαμαρίνα να κατέβει χαμηλότερα στους ξαπλωμένους ενοίκους. [Οι δυνατότητες ψύξης μέσω εκπομπής στον νυχτερινό ουρανό κυμαίνονται από 7 W/m² για πολύ νεφοσκεπή ουρανό έως 75 W/m² για καθαρή ξηρή ατμόσφαιρα (Parker D.). Όποια και αν είναι τα ακριβή μεγέθη, πρόκειται για δωρεάν ενέργεια που μπορεί να αξιοποιηθεί χωρίς κανένα πρόσθετο κόστος.]

Οι κατοικίες δεν διαθέτουν ηλεκτρισμό, δεδομένου ότι αυτό θα συνεπαγόταν δαπανηρό εξοπλισμό (π.χ. Φ/Β πανέλα ή μικρές ανεμογεννήτριες με μπαταρίες και μετατροπέα ανά οικογένεια), ο οποίος μάλιστα σε συνθήκες κρίσης θα χανόταν εύκολα στη μαύρη αγορά. Ηλεκτρισμός παράγεται για κοινή χρήση σε κλίμακα Συνοικίας από ηλιακή ή αιολική ενέργεια, και χρησιμοποιείται κυρίως για την άντληση και επεξεργασία πόσιμου νερού που θεωρείται πιο βασική προτεραιότητα από κάθε άλλη ανάγκη ρεύματος. Ένα μέρος αυτής της ενέργειας διατίθεται για πομποδέκτες VHF και επαναφορτιζόμενες μπαταρίες στους κατοίκους της Συνοικίας.

Τεχνητός φωτισμός παρέχεται στις κατοικίες από συμβατικές λάμπες πετρελαίου. Εδώ θα είχε ενδιαφέρον η ιδέα της διανομής π.χ.ηλιακών λαμπτήρων στα νοικοκυριά με παιδιά που παρακολουθούν το σχολείο ως βοήθημα μελέτης αλλά και ως κίνητρο συμμετοχής τους στην εκπαίδευση.

 

stasinopoulos.2011.04.13.jpg
Εικόνα 4: Ένα ηλιακό φωτιστικό με μικρό Φ/Β πανέλο από πίσω

Για τον περιορισμό της αποψίλωσης των δασών για καυσόξυλα, προτείνεται η χρήση υγραερίου σε φιάλες για το μαγείρεμα, οι οποίες θα παρέχονται από τις εποπτικές αρχές του καταυλισμού. Αυτό το αέριο θα μπορούσε να προέλθει από τις πετρελαιοπηγές της περιοχής, αν η τρέχουσα παραφροσύνη της άμεσης καύσης του φυσικού αερίου των πετρελαιοπηγών αντικατασταθεί από την αξιοποίησή του, προς όφελος του τοπικού πληθυσμού -αλλά και της παγκόσμιας ατμόσφαιρας δεδομένου ότι πρακτική αυτή αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή αερίων του θερμοκηπίου στην Αφρική. Εντυπωσιακή είναι η παρατήρηση ότι «Η απλή καύση φυσικού αερίου στις πετρελαιοπηγές σπαταλά εκατομμύρια κυβικά πόδια αερίου κάθε μέρα, κοστίζοντας στους Νιγηριανούς τουλάχιστον 2.5 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, σύμφωνα με την νιγηριανή ‘Δράση Περιβαλλοντικών Δικαιωμάτων’, κατά την οποία η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι η καύση αυτού του είδους στην Αφρική θα μπορούσε να καλύψει περίπου το 50% της κατανάλωσης ρεύματος ολόκληρης της αφρικανικής ηπείρου.»

Μια υποθετική ‘βιοκλιματική’ λύση για μαγείρεμα θα ήταν οι ηλιακές κουζίνες με παραβολικά κάτοπτρα, ωστόσο η απόδοσή τους είναι αμφίβολη σε νεφοσκεπή ουρανό, σε βροχερές μέρες, και φυσικά στη διάρκεια της νύχτας.

stasinopoulos.2011.04.14.jpg
Εικόνα 5: Η βιομάζα είναι η κύρια πηγή ενέργειας για οικιακή χρήση, ενώ το άφθονο φυσικό αέριο των πετρελαιοπηγών δεν αξιοποιείται από τις εταιρίες αλλά καίγεται επιτόπου (‘flaring’). Οι τοπικές ηλιακές συνθήκες δεν ευνοούν το ηλιακό μαγείρεμα.

 

-Νερό
Η μεταλλική στέγη και τα πλευρικά τοιχώματα προστατεύουν από την βροχή, το δε δάπεδο βρίσκεται ψηλά για προστασία από τις πλημμύρες. Τα όμβρια από τη στέγη διοχετεύονται σε μερικά βαρέλια που χρησιμοποιούνται ως μικρές δεξαμενές νερού για το πλύσιμο και τη καθαριότητα κάθε κατοικίας. Μέρος του νερού που συλλέγεται μεταφέρεται με κουβάδες στον ‘υγρό χώρο’ του κάθε Πυρήνα, ο οποίος περιλαμβάνει τουαλέτες, ντους, και εγκατάσταση πλυσίματος (βλέπε Εικόνα 7).

Το πόσιμο νερό αποτελεί θέμα ύψιστης σημασίας. Η πρόταση περιλαμβάνει μια μεγάλη κυκλική δεξαμενή στο κέντρο κάθε Συνοικίας, όπου συλλέγονται και αποθηκεύονται τα όμβρια. Το νερό καθαρίζεται και διανέμεται από βρύσες, μία ανά Γειτονιά. Μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα εναλλακτική λύση θα ήταν η μετατροπή του αέρα σε νερό, δηλαδή η συμπύκνωση της υγρασίας του αέρα κατευθείαν σε πόσιμο νερό με ψύκτες που λειτουργούν με ηλεκτρισμό από τον ήλιο ή τον άνεμο.  Αυτή η λύση είναι πολύ πρακτική ειδικά πριν την ολοκλήρωση των υποδομών του οικισμού, χρησιμοποιώντας κινητές μονάδες σαν αυτή που φαίνεται στην Εικόνα 5.

 

stasinopoulos.2011.04.15.jpg
Εικόνα 6: Παραδείγματα μικρής και μεγάλης μονάδας μετατροπής του αέρα σε νερό

Τα λύματα είναι ένα άλλο σημαντικό πρόβλημα. Η λύση του απορροφητικού βόθρου ανά Πυρήνα παρουσιάζει τεχνικές και λειτουργικές δυσκολίες, κυρίως λόγω των συχνών πλημμυρών που επιβάλλουν δαπανηρές κατασκευαστικές προβλέψεις. Η πρόταση προβλέπει ένα ‘υγρό χώρο’ ανά Πυρήνα, με τουαλέτες πάνω από ένα τροχήλατο βαρέλι που περιοδικά φορτώνεται σε καρότσια ή φορτηγά και αδειάζει σε μια απομακρυσμένη τοποθεσία υποδοχής λυμάτων, η οποία εξυπηρετεί όλο τον καταυλισμό.

Η τελευταία θα μπορούσε πολύ σύντομα να αποτελέσει σοβαρό πρόβλημα υγείας. Ως εκ τούτου, στη 2η φάση του έργου (‘Βελτίωση Καταυλισμού’), επείγουσα προτεραιότητα θα πρέπει να έχει ένα είδος βιολογικής επεξεργασίας των λυμάτων.

 

stasinopoulos.2011.04.16.jpg
Εικόνα 7: Ένας ‘υγρός χώρος’. Είναι κατασκευή όμοια με τις κατοικίες, με υπερυψωμένο δάπεδο κάτω από τις τουαλέτες.

-Αέρας
Ο εξαερισμός αποτελεί στοιχειώδη αντιμετώπιση της υψηλής θερμοκρασίας και υγρασίας. Για τον λόγο αυτό, οι στήλες από βαρέλια αφήνουν μεγάλα κενά μεταξύ τους, όπως και οι σανίδες του δαπέδου, προβλέπεται δε και όγκος αέρα κάτω από τη μεταλλική στέγη (αεριζόμενη στέγη). Η θερμική λειτουργία της στέγης (θερμή την ημέρα, ψυχρή τη νύχτα) θα μπορούσε να προκαλέσει φαινόμενο σαν την ηλιακή καμινάδα, με κίνηση αέρα και σε περιόδους νηνεμίας.

Για την προστασία της ιδιωτικής ζωής από τα μεγάλα κενά, διάτρητα πετάσματα από καλάμι ή ψάθα θα μπορούσαν να είναι μια πρακτική λύση προκειμένου να μην θιγεί ούτε ο εξαερισμός ούτε η ιδιωτικότητα.

-Γη & υλικά πράγματα
Το χώμα χρησιμοποιείται σε μεγάλη ποσότητα για πλήρωση των βαρελιών στα υποστυλώματα, καθώς επίσης για την κατασκευή των ταμιευτήρων νερού κάθε Συνοικίας, οι οποίοι στεγανώνονται με μεμβράνη HDPE.

Η ανακύκλωση και η επεξεργασία των αποβλήτων αποτελεί βασικό μέλημα σε κάθε βιώσιμο σχήμα. Η χρήση των βαρελιών πετρελαίου είναι μια περίπτωση εκτεταμένης ανακύκλωσης, η οποία μειώνει την απαιτούμενη ποσότητα των άλλων οικοδομικών υλικών και την ενέργεια που απαιτείται για τη μεταφορά τους από μακριά. Επιπλέον, τα μεταλλικά βαρέλια αφθονούν στη συγκεκριμένη περιοχή, εύκολα δε επαναχρησιμοποιούνται ή ανακυκλώνονται σε μεταγενέστερο στάδιο.

Τα οργανικά απόβλητα από τις κατοικίες και την κοπριά των διαφόρων ζώων χρησιμοποιείται ως λίπασμα στις καλλιέργειες. Η εφαρμογή της κομποστοποίησης για την παραγωγή μεθανίου δεν έχει νόημα, αφού στην περιοχή υπάρχουν τεράστιες ποσότητες φυσικού αερίου που σήμερα χρησιμοποιούνται μόνο για την ενίσχυση του φαινομένου του θερμοκηπίου.

Ένα άλλο σημαντικό ζήτημα της βιωσιμότητας είναι η τοπική διαθεσιμότητα. Στην περίπτωση αυτή, εκτός από τα πολλά βαρέλια πετρελαίου, υπάρχει και άφθονη τοπική ξυλεία και γι ‘αυτό χρησιμοποιείται ευρέως σε όλες τις κατασκευές.

Η αντιμετώπιση της κρίσιμης κατάστασης επιβάλλει συλλογικές λύσεις με κεντρικό έλεγχο σε βασικά θέματα. Γι’ αυτό ένα σημαντικό στοιχείο του Αυτοτελούς Καταυλισμού είναι η κεντρική αποθήκη όπου αποθηκεύονται τα αναγκαία δομικά υλικά και μηχανήματα κατά την φάση της κατασκευής, καθώς και αργότερα για επισκευές και περαιτέρω βελτιώσεις. Ομοίως, η αποθήκη τροφίμωνχρησιμοποιείται για την φύλαξη των τροφίμων που προέρχονται από εξωτερική βοήθεια ή από τις τοπικές καλλιέργειες.

Εύρος εφαρμογής
Το Δέλτα του Νίγηρα δεν είναι η μόνη περιοχή που αντιμετωπίζει περιβαλλοντικές απειλές από ανθρώπινες ενέργειες ή φυσικά φαινόμενα. Η χρήση των βαρελιών πετρελαίου ως δομικού στοιχείου και οι περιβαλλοντικές πτυχές της πρότασης, ταιριάζουν στις συνθήκες κάθε πετρελαιοπαραγωγού περιοχής με θερμό και υγρό κλίμα. Συνεπώς, το σύστημα θα μπορούσε να εφαρμοστεί σε οποιαδήποτε από τις κόκκινες περιοχές που φαίνονται στην εικόνα 8.

stasinopoulos.2011.04.17.jpg
Εικόνα 8: Πετρελαιοπαραγωγικές χώρες σε τροπικές περιοχές των οποίων θα μπορούσε να εφαρμοστεί η πρόταση

Πηγή του εξαιρετικού άρθρου :http://www.greekarchitects.gr/gr/%CE%B1%CE%BB%CF%86%CE%B1%CE%B4%CE%B9%CE%AD%CF%82/%CE%BF-%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%B2%CE%B1%CF%81%CE%B5%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD-id4095

 

Ωδή στη φύση που χάνεται

Εκ παραδρομής δεν δημοσιεύτηκε το όνομα του συγγραφέα  του άρθρου και οφείλω να ζητήσω μια μεγάλη συγνώμη από τον Κύριο ΑΝΤΩΝΙΟ ΚΑΠΕΤΑΝΙΟ που είναι ο συγγραφέας του συγκεκριμένου άρθρου . Σύντομο βιογραφικό αλλά και περισσότερες πληροφορίες για τον Κύριο Αντώνιο Καπετάνιο στο σύνδεσμο που ακολουθεί :http://www.greekarchitects.gr/gr/%CF%83%CF%85%CE%BD%CF%84%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%83%CF%84%CE%AD%CF%82/%CE%B1%CE%BD%CF%84%CF%8E%CE%BD%CE%B9%CE%BF%CF%85-%CE%B2-%CE%BA%CE%B1%CF%80%CE%B5%CF%84%CE%AC%CE%BD%CE%B9%CE%BF%CF%85-id96

Μη μου σκοτώσετε το νερό.
Μη μου σκοτώσετε τα δένδρα.
Μη μου ξεσκίσετε αυτές τις θείες σελίδες που τις γράψανε
τ’ ασύλληπτο φως κι ο ασύλληπτος χρόνος
κι όπου σταθώ με περιβάλλουν. Μη μου σκοτώσετε
της γης το ποίημα!

Σας παρακαλούμε:
Αφήστε μας τα πράγματα. Μη μας τα καίτε.
Αφήστε τα έντομα να βρίσκουνε τα άνθη τους»

(«Αυτοβιογραφία», Νικηφόρος Βρεττάκος).

Ο αέρας μυρίζει πένθιμα. Το χρώμα του θανάτου καλύπτει τα πάντα. Η λάμψη της φλόγας φωτίζει τη νύχτα -πιο έντονα θαρρείς από αυτή των άστρων-, κυρίαρχη έναντι κάθε άλλης φωτοδότρας πηγής. Τούτο το θανατικό είναι βαρύ, πολύ βαρύ για να το αντέξει κανείς…

Το δάσος, το τόσο πολύτιμο μερτικό μας, κάηκε. Η βλάστη εχάθη. Ο τόπος ο θαλερός εσβήσθη. Γίνηκε σταχτύς, γίνηκε μαύρος. Γίνηκε σκιά, γίνηκε θάνατος. Τα δένδρα νεκρά, μα πεισματικά όρθια! Ακίν ητες μαύρες φιγούρες, σκιές θανάτου, μας χαιρετούν λίγο πριν σκύψουν για να ασπασθούν τη μάνα γη, λίγο πριν γίνουν άγγελοι!

Κάμανε κόπο πολύ για να ψηλώσουν, πάλεψαν με τα ενάντιά τους στοιχειά μέχρι να ορθωθούν, μέχρις ότου γίνουν ικανά στην αντοχή, στη στέρηση, στις κακουχίες. Πέρασαν χρόνια πολλά, βαριά, μέχρις ότου γίνουν οι ώριμοι στυλοβάτες της γης, οι ακίνητοι προστάτες μας, που δίναν ανάσα στο μακάριο κόσμο μας.

Κι ήρθε κακιά στιγμή, χέρι φονικό, για να σβεστεί η ελπίδα, για να χαθεί η ζωή. αυτή που με τόσο κόπο κι ατέλειωτη υπομονή δημιουργήθηκε. Και τώρα, πωρπατούμε στην αυχμηρή γη που μας στοιχειώνει, και για το κακό θρηνούμε, αδύναμοι όντας μπρός του. Στο απέραντό του, μικροί-ελάχιστοι γινόμαστε, σερπετοί κι αλλότριοι. Θυμώνουμε για τούτο, οργιζόμαστε με τον άνθρωπο που λάθεψε, που χαύνα είδε τη ζωή κι αποστειρώθη.

kapetanios.2011.07..01.jpg
Φωτ.: Ψάχνοντας στην καταστροφή… (πίνακας «The burnt forest», Vasilly Polenov 1881)

Στη γη τούτη, ο θάνατος χάσκει παντού. Σκελετοί δένδρων και θάμνων, σκελετοί ζώων και πουλιών -αυτός είν’ ο σκελετός, το κουφάρι της γης-, ρόχθοι και γογγυσμοί στοιχειώνουν τη ζωή. Το χώμα ξερό, ξερνάει καπνό και φοβέρα, σκιάζοντας τη ζήση. Η Περσεφόνη γέρνει, τη γη τη στερνή αγκαλιάζει (έτσι την είδε ο Νίκος Γκάτσος, στον Εφιάλτη της), σαλεμένη από το βαρύ καημό. Η στάχτη, το σάβανο που καλύπτει το νεκρό σώμα της μαυροντυμένης γης, στέκει πάνω της υστερνά, σκεπάζοντάς την απαλά, ωσάν σινδόνη -γκροτέσκο στοιχείο λες, της ακροτελεύτιας πράξης, μιας δυνατής συγκινησιακής στιγμής έντασης, επαφής, αγάπης, πόνου … Η τελευτή στιγμή! Φόβος της, μην το ανεμοτάραμα την πάρει και φανεί η γυμνότης!

Φτάσαμε λοιπόν στον τραγικό επίλογο. Φτάσαμε στο σημείο οπού, αναφερόμενοι στη φύση, μιλούμε πια σε παρελθόντα χρόνο. Η διά των αναμνήσεων επαναφορά της εικόνας της ή ο ευκτικός τρόπος αναφοράς της, δηλώνουν το αδιέξοδο. Δηλώνουν το άδηλο της καταστροφής…

Τώρα πια, όλα κείνα τα όμορφα που τη χαρακτήριζαν, φαντάζουν μακρυνά, αβέβαια στη σκέψη, θολά στην εικόνα. Η αγάπη για όσα φύγαν γίνεται αβάσταχτη, η ανάγκη για επαφή γίνεται επιτακτική. Ο ποιητής θρηνεί : «Να ‘τανε τη σκιά τους να μου δίνανε / όταν κοντά τους θα διαβαίνω πάλι / σα μιαν αγάπη που κανείς δε μου ‘δωσε / σα μια στοργή που μου ‘λειψε μεγάλη» («Τα πεύκα» Λάμπρος Πορφύρας).

Κι η πληγωμένη γη, αυτή η μαυροφόρα που πατούμε, τι θα γενεί; Πολύ φοβούμαι ότι θα βιασθεί ανενδοίαστα από τους βάρβαρους τεχνοκράτες τού σήμερα. Θα γενεί τσιμέντο, θα γενεί άσφαλτος. Θα γενεί σκιά, θα γενεί φοβέρα. Το σκότος του πολιτισμού μας θα καλύψει το θαλερό, το υψηλό, το ευφρόσυνο, που πριν υπήρχε εκεί. Θα σβεστεί το όνειρο, θ’ αποδιωχθεί η ελπίδα. Κι εμείς, ως μοιραίοι, ουτιδανοί κι ανήμποροι θα πεθαίνουμε ανύποπτα, σφαλερά, χωρίς να συνειδητοποιούμε την τραγικότητά μας. Οποία καταδίκη η ανάρμοστη φιλομηρία στο σκότος, στη σκωρία, στη θαμβότητα… Ποιο το ήθος στη μικρόνοια, στη φρεναπάτη, στην ενοχή, στη συνενοχή, στο άγος; Στα δύστηνα, στα φτενά και τρομώδη άνθρωπε καταπέφτεις, σε αυτά πνίγεσαι και με (για) αυτά (αργο)πεθαίνεις.

Όμως φτάνει πια, όχι άλλος θάνατος της ψυχής, όχι άλλη μακαριότητα, όχι άλλη άγνοια, όχι άλλος θάνατος. Ορθώσου…, το ανάστημά σου άνθρωπε ύψωσε και σάρωσε τα κάστρα, τις φυλακές του πολιτισμού σου…

kapetanios.2011.07..02.jpg
Φωτ.: Πένθισε για την καταστροφή άνθρωπε της θλιμμένης γης… (Πάρνηθα 2007)

Πένθησε για τη φύση άνθρωπε της θλιμμένης γης, κλάψε για το χαμό του δάσους. Θρήνησε, ξύπνησε, εξεγέρσου. Σκέψου, νοιώσε και… ορκίσου με τη φωνή της καρδιάς πως στο μέλλον δε θα επιτρέψεις να γενεί άλλο τέτοιο κακό, πως θα προστατέψεις το φυσικό αγαθό, πως θα γενείς δημιουργός ζωής, θα γίνεις φυτευτής. Θα το πονέσεις και θα το προστατεύσεις το δενδρί π’ απέμεινε, κείνο που θα φυτέψεις. Θα το ποτίσεις με τα δάκρυα και τον ιδρώτα σου, θα το κοπρίσεις με τη φροντίδα και την περιποίησή σου, θα το ψηλώσεις με την ελπίδα σου. Δε θα τ’ αφήσεις, δε θα το αμελήσεις, δε θα το ξεχάσεις. Θα το κάμεις δυνατό, θα το κάμεις μέγα. Για να πάρεις -μέσα από τη δημιουργική προσπάθεια- τη δύναμή του, τη θέλησή του, το κουράγιο του, και να γενείς ορθός, …για να συνεχίσεις. Χρειάζεται ανθρώπους τέτοιους η γη μας -ιδιαίτερα σήμερα-, ανθρώπους όλο καρδιά, όλο πνοή, όλο βλέμμα. Ανθρώπους-δημιουργούς, ανθρώπους-λειτουργούς, ανθρώπους-ποιητές.

Πήγαινε κει όπου κείται το δάσος της ψυχής σου και περπάτησε στο καβουρντισμένο χώμα. Άφησε το πόδι σου να μπει βαθιά στο παχύ στρώμα της στάχτης, άφησε να σε γδάρει το αιχμηρό κλαδί του καμένου δένδρου. Νοιώσε τον πόνο της γης στο σώμα σου, στην καρδιά σου…

Νοιώσε το θάνατο που κυριαρχεί. Νοιώσε τη στέρηση, τη ζωή που εχάθη. Νοιώσε το ρόγχο της φύσης στο ζώο που καίγεται και μαρτυρικά αργοπεθαίνει. Στο δένδρο το φλεγόμενο, που κοντανασαίνει βασανιστικά. Στο φοβισμένο κτύπο μιας ανεξερεύνητης καρδιάς, που δε ξέρεις που και τίνος είναι, μα τη νοιώθεις γύρω σου παντού, να σε στοιχειώνει.

Νοιώσε το θάνατο που διαμόρφωσες με ευθύνη σου, είτε με υπαιτιότητά σου, είτε με την αδιαφορία σου, και γίνε τώρα δημιουργός ζωής.

Τη γη που μάτωσες, αυτήν ν’ ασπαστείς. Να χύσεις το δάκρυ σου στο καυτερό της χώμα, να υποφέρεις από το θάνατο που ανασαίνει παντού.

Τότε θα νοιώσεις το βαρύ χρέος της δημιουργίας. Τότε θα καταλάβεις τι πα’ να πει ζωή, τι εστί ελπίδα.

       kapetanios.2011.07..03.jpg
Φωτ.: Κράτησε το χέρι σου τής καταστροφής… (γλυπτό σε κορμό καμένου δένδρου, Carved Forest, Argentina)

Μικρές Οικολογικές Κατοικίες (πενία τέχνας κατεργάζεται)

 D. Wlliams κατοικεί σε ένα μικρό σπίτι εμβαδού 8 τετραγωνικών, το οποίο είναι εγκατεστημένο στην αυλή ενός σπιτιού φίλων. Η ενέργεια που χρησιμοποιεί είναι το προπάνιο και δυό ηλιακοί συλλέκτες. Δεν πληρώνει ενοίκοι και φόρους και τα μηνιαία έξοδα του σπιτιού της είναι 8$.
Η Williams κατασκεύασε το σπίτι της μόνη της, βασιζόμενη σε μερικά δωρεάν σχέδια που βρήκε στο internet. Την βοήθησαν μερικοί φίλοι που διέθεταν εμπειρία στα ξυλουργικά. Το συνολικό κόστος ήταν 10.000$ και ο χρόνος αποπεράτωσης ήταν 3 μήνες.
Η ίδια αποφάσισε να αφήσει το μεγάλο της σπίτι και να μετοικήσει σε αυτό το οποίο είναι πιό μικρό από το μπάνιο του προηγούμενου.
Σήμερα στην Αμερική έχει δημιουργηθεί ένα ολόκληρο κίνημα που ονομάζεται «Small House Movement«. Πάνω από 60 κατασκευαστικές εταιρείες, αρχιτέκτονες και τεχνικοί ασχολούνται με το αντικείμενο.
Οι Αμερικανοί που επιλέγουν να ζήσουν έτσι το κάνουν με την θέλησή τους αντιτασσόμενοι στην υπερκατανάλωση και την εξουσία της μεγάλης ιδιοκτησίας, προτείνοντας ένα νέο εντελώς οικολογικό μοντέλο ζωής.
Η D. Williams δεν είναι ένα τυχαίο πρόσωπο καθώς έχει εργαστεί για 16 χρόνια στον χώρο της οικολογίας και μετά από πολλές δημοσιεύσεις, έχει γίνει μια διασημότητα στην Αμερική. Οι επισκέπτες συρρέουν για να δούν το σπίτι της και εκέινη τους το δείχνει πάντοτε με ευχαρίστηση.
Το σπίτι αυτό (όπως και τα περισσότερα του είδους του) είναι κατασκευασμένο πάνω σε ένα τρέιλερ. Προφανώς η D. Williams κάνοντας χρήση αυτής της δυνατότητας, ταξιδεύει διαρκώς μαζί με την κατοικία της.

Το λευκό φως της σύγχρονης πόλης


Για πολλά χρόνια τώρα, η νυχτερινή εικόνα των πόλεων μας είναι απογοητευτική.

 

Του Θεόδωρου Δ. Κοντορήγα

 

kodorigas.2011.02.01.jpg

 
Για πολλά χρόνια τώρα, η νυχτερινή εικόνα των πόλεων μας είναι απογοητευτική. Ο πρόχειρα σχεδιασμένος αστικός φωτισμός είναι ομοιόμορφος, στατικός, σπαταλά ενέργεια στα όρια της υπερβολής, προκαλεί φωτορύπανση και προσβάλλει την αισθητική εικόνα σημαντικών αρχιτεκτονικών δημιουργιών και ιστορικών μνημείων. Επιπλέον, δημιουργεί αρνητικά συναισθήματα σε κατοίκους και επισκέπτες και οδηγεί στην περαιτέρω υποβάθμιση της κοινωνικής αλλά και οικονομικής ζωής.

Η αρνητική αυτή πραγματικότητα οφείλεται πρωτίστως στην αδιαφορία και ημιμάθεια των αρμόδιων και »υπεύθυνων» δημοτικών και κρατικών υπηρεσιών για την ποιότητα του αρχιτεκτονικού φωτισμού στο περιβάλλον της σύγχρονης πόλης. Ο τεχνητός φωτισμός αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως υποκατάστατο του φυσικού φωτός τις νυκτερινές ώρες, δηλαδή μόνο ως μια βασική τεχνολογία που εξασφαλίζει ικανοποιητικά επίπεδα ορατότητας και όχι ως ένας από τους βασικότερους παράγοντες που επηρεάζει την ανθρώπινη ψυχολογία. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων η επαγγελματική και ανεξάρτητη από πωλήσεις φωτιστικού εξοπλισμού μελέτη φωτισμού, δεν περιλαμβάνεται στον προυπολογισμό ενός έργου. Επιπλέον, οι εμπορικές εταιρίες έχουν επιβάλλει εντέχνως στο τεχνικό κόσμο της χώρας τη στρατηγική πωλήσεων τους, δηλαδή ότι η διαδικασία σχεδιασμού μιας εγκατάστασης φωτισμού περιορίζεται στην επιλογή του φωτιστικού εξοπλισμού. Τα αποτελέσματα της πρακτικής αυτής, που υπό τις τρέχουσες δυσμενείς οικονομικές συνθήκες θα απαξιώνεται διαρκώς, είναι παντού φανερά στη κακή νυχτερινή εικόνα των πόλεων μας.

Παρόλαυτα, η σημασία του αρχιτεκτονικού φωτισμού στο σύγχρονο αστικό περιβάλλον, είτε πρόκειται για την ανάδειξη μεμονωμένων κτιρίων ή μνημείων, είτε για δημόσιους χώρους, εμπορικούς δρόμους, οδικούς άξονες ή και ολόκληρες περιοχές, επανεξετάζεται υπό το πρίσμα των νέων απαιτήσεων που θέτει η παρούσα οικονομική συγκυρία και των πρόσφατων τεχνολογικών εξελίξεων. Οι νέες αυτές απαιτήσεις συνδέονται με την ποιότητα, την αισθητική ανάδειξη, την ασφάλεια του σύγχρονου νυχτερινού τοπίου μέσα όμως σε ένα αυστήρο πλαίσιο εξοικονόμησης ενέργειας και χρημάτων. Η επαγγελματική μελέτη αρχιτεκτονικού φωτισμού ως ώριμη πλέον επιστημονική και δημιουργική διαδικασία σχεδιασμού προσφέρει σήμερα αξιόπιστες λύσεις και συμβάλει δυναμικά στην ποιοτική μεταμόρφωση του νυχτερινού αστικού τοπίου κανοντας το πιο ελκυστικό, πιο δυναμικό, πιο ασφαλές.

Αναζητώντας ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της δυσάρεστης νυχτερινής εικόνας των πόλεων μας, δύσκολα θα παραβλέψει να αναφερθεί κανείς στην επικράτηση ενός μη-κολακευτικού κίτρινου μονοχρωματικού φωτός που εκπέμπεται από τους λαμπτήρες ατμών νατρίου όχι μόνο στις εγκαταστάσεις οδικού φωτισμού αλλά και ευρύτερα στο γενικό φωτισμό κάθε εξωτερικού χώρου της πόλης.

 

kodorigas.2011.02.02.jpg kodorigas.2011.02.03.jpg
kodorigas.2011.02.04.jpg

kodorigas.2011.02.05.jpg kodorigas.2011.02.06.jpg

Το φυσικό φως είναι σημαντικό για τη ζωή μας, αλλά τη νύχτα βασιζόμαστε στον αστικό φωτισμό για τη φωταγώγηση του κόσμου μας. Το λευκό υψηλής ποιότητας φως έχει πολλά πλεονεκτήματα σε σύγκριση με το κλασικό κίτρινο φως των λαμπτήρων εκκένωσης ατμών νατρίου. Έχει υψηλότερη ενεργειακή απόδοση και δημιουργεί φωτεινή και φυσική ατμόσφαιρα. Με άριστη απόδοση χρωμάτων και φωτεινότητα, το λευκό φως δίνει νέα όψη στην πόλη τη νύχτα, τόσο από αισθητική πλευρά όσο και ως προς την ασφάλεια.

Το λευκό φως συμβάλλει θετικά στη γνώμη που έχουν οι άνθρωποι για την πόλη τους, καθώς τους προσελκύει να περνούν περισσότερο χρόνο έξω τη νύχτα, δημιουργώντας τους μια αίσθηση περηφάνιας για την πόλη τους. Οι δήμοι λαμβάνουν πολύ σοβαρά υπ’ όψιν την επίδραση του φωτός στην πόλη. Και εδώ, προτιμούν το λευκό φως. Ο Πρόεδρος της Ένωσης Συνοικιών Somosaguas της Μαδρίτης δήλωσε «Ο φωτισμός συμβαδίζει με τις αυστηρές απαιτήσεις μας όσον αφορά την αισθητική. Το λευκό φως μοιάζει με το φυσικό και αυτό βελτιώνει την ποιότητα ζωής των κατοίκων και συμβάλλει στην αύξηση της αξίας των ακινήτων»

Το 2005 πραγματοποιήθηκε η επιτόπια δοκιμή EVALUM στη Λυών, στη Γαλλία. Ζητήθηκε από τους φοιτητές που ζούσαν στην πανεπιστημιούπολη INSA και στους κατοίκους του «6ου διαμερίσματος» της πόλης να αξιολογήσουν τους διάφορους τύπους φωτισμού. Η πλάστιγγα έκλεινε προς το θερμό, λευκό φως που παράγουν λαμπτήρες με θερμοκρασία χρώματος 3000K.Τα επίπεδα ικανοποίησης από αυτούς τους λαμπτήρες ήταν υψηλότερα σε σχέση με τα επίπεδα ικανοποίησης από τους λαμπτήρες νατρίου υψηλής πίεσης με κίτρινο φως και το ψυχρό λευκό φως (4000-4200K).

Επιπρόσθετα, είναι γεγονός ότι η βελτιωμένη ορατότητα συμβάλλει στην οδική ασφάλεια. Το λευκό φως βοηθά τους οδηγούς να εντοπίζουν ταχύτερα και από μεγαλύτερη απόσταση την κίνηση στο κράσπεδο. Παρέχει πολύτιμο πρόσθετο χρόνο για να σταματήσουν εάν κάποιο παιδί, ποδηλάτης, πεζός ή ζώο πεταχτεί ξαφνικά μπροστά τους, αποτρέποντας σοβαρούς τραυματισμούς ή ακόμα και θανάτους. Επίσης, ισχύει και το αντίθετο, καθώς οι πεζοί είναι πιθανότερο να δουν το όχημα που πλησιάζει και να αντιδράσουν ανάλογα. Μια νέα έρευνα αποδεικνύει ότι η καλύτερη ορατότητα έχει ως αποτέλεσμα το μειωμένο ποσοστό ατυχημάτων πεζών, διότι είναι λιγότερο πιθανό να σκοντάψουν σε εμπόδιο ή σε ανώμαλες επιφάνειες του οδοστρώματος.

Σε έρευνα του Lighting Research Center στο Troy, της Νέας Υόρκης, εξετάστηκε εάν το λευκό φως βελτιώνει την (περιφερειακή) όραση των οδηγών. Μια ειδική πινακίδα τοποθετήθηκε δίπλα σε μια ζώνη δρόμου, η οποία προσομοίωνε την κίνηση προς και μακριά από το δρόμο. Δεκατρία άτομα συμμετείχαν σε δοκιμές που έγιναν την ημέρα και τη νύχτα με φωτισμό από λαμπτήρες τύπου CosmoWhite της εταιρίας Philips και νατρίου υψηλής πίεσης με κίτρινο φως. Οι 686 δοκιμές περιλάμβαναν μετακίνηση της πινακίδας σε διάφορες θέσεις. Όταν βρισκόταν μακριά από το δρόμο, η σωστή αντίδραση ήταν η επιτάχυνση, ενώ όταν ήταν κοντά, ο οδηγός έπρεπε να φρενάρει. Τα αποτελέσματα έδειξαν στατιστικά σημαντική διαφορά στους χρόνους αντίδρασης φρεναρίσματος και επιτάχυνσης με λευκό και κίτρινο φως. Και στις δυο περιπτώσεις, ο χρόνος αντίδρασης με λευκό φως ήταν μικρότερος.

Για να δούμε το αντικείμενο, χρειάζεται ορισμένη διαφορά φωτεινότητας (δηλαδή αντίθεση) μεταξύ αντικειμένου και φόντου. Το όριο ανίχνευσης αντίθεσης είναι η ελάχιστη διαφορά, έτσι ώστε να μπορεί να διακρίνετε το αντικείμενο (χωρίς να χρειάζεται να βλέπετε το χρώμα ή τη λεπτομέρεια). Το χαμηλότερο όριο αντίθεσης σημαίνει ότι διευκολύνεται ο εντοπισμός του αντικειμένου. Η δοκιμή έδειξε ότι το λευκό φως δίνει χαμηλότερο όριο φωτεινότητας σε σύγκριση με το κίτρινο, ειδικά σε γωνίες εκτός άξονα και χαμηλά επίπεδα φωτεινότητας. Αυτό σημαίνει ότι είναι πιο εύκολο να βλέπουμε ανθρώπους και αντικείμενα με το λευκό φως και αυξάνει την ασφάλεια για τους οδηγούς και πεζούς.

Πολλοί άνθρωποι νιώθουν ανησυχία όταν περπατούν σε ορισμένους δρόμους όταν σκοτεινιάσει. Αυτό οφείλεται στη δυσπιστία προς το άγνωστο. Σε κακοφωτισμένες περιοχές τα πρόσωπα αναγνωρίζονται δύσκολα, ενώ κάποιος μπορεί να κρύβεται στις σκιές. Το λευκό φως μπορεί να συμβάλει θετικά στο αίσθημα της ασφάλειας των πολιτών. Με την άριστη απόδοση χρωμάτων και την υψηλότερη φωτεινότητα, είναι πιο εύκολο να διακρίνονται τα χρώματα, τα αντικείμενα, τα σχήματα και άλλες λεπτομέρειες. Διευκολύνεται η αναγνώριση των προσώπων, ακόμα και από απόσταση, πράγμα που βοηθά στη μείωση της ανησυχίας. Επίσης, το λευκό φως προσφέρει άπλετη φωταγώγηση και εξαλείφει τα σκοτεινά σημεία.

Το 2000, σε δύο ερευνητικά προγράμματα του Ινστιτούτου Εγκληματολογίας του Πανεπιστημίου του Cambridge διερευνήθηκαν τα αποτελέσματα του βελτιωμένου οδικού φωτισμού σε δύο αστικές περιοχές του Η.Β. Στο Dudley, τα εγκλήματα μειώθηκαν κατά 41% στην περιοχή του πειράματος, σε σύγκριση με τη μείωση 15% στην περιοχή ελέγχου. Στο Stoke, τα εγκλήματα μειώθηκαν κατά 43% στην περιοχή του πειράματος και 45% σε δυο γειτονικές περιοχές, σε σύγκριση με τη μείωση 2% σε δυο περιοχές ελέγχου. Το συμπέρασμα ήταν ότι η εξοικονόμηση από τη μειωμένη εγκληματικότητα ξεπερνούσε το κόστος των βελτιώσεων οδικού φωτισμού κατά 2,4 έως 10 φορές μετά από ένα έτος. Επομένως, παρέχει μεγάλη οικονομία.

Οι συνεχείς βελτιώσεις απόδοσης σημαίνουν ότι οι νέες πηγές λευκού φωτός έχουν μεγαλύτερη ενεργειακή απόδοση σε σύγκριση με τις εναλλακτικές λύσεις νατρίου υψηλής πίεσης. Επειδή ο κόσμος θεωρεί ότι το λευκό φως είναι πιο φωτεινό απ’ όσο είναι στην πραγματικότητα, μπορείτε να προσφέρετε στο κοινό αυτό που περιμένει, μειώνοντας την απόδοση φωτισμού έως και 30%.

Το λευκό φως φέρνει την «πράσινη» αλλαγή και παρέχει μεγάλη εξοικονόμηση ενέργειας. Για παράδειγμα, είναι δυνατόν να οριστεί μεγαλύτερη απόσταση μεταξύ των φωτιστικών στις νέες εγκαταστάσεις, να μειωθεί το ύψος τοποθέτησης κατά την ανακαίνιση ή να εγκατασταθούν λαμπτήρες μικρότερης ισχύος. Τα οφέλη είναι επομένως πολλαπλά: μειωμένο κόστος λειτουργίας, χαμηλότερες εκπομπές CO2, καθώς και άριστη ποιότητα φωτός.

Ακόμα και με την απλή αναβάθμιση μιας εγκατάστασης, η κατανάλωση ενέργειας μπορεί να μειωθεί έως 43%. Με μια νέα εγκατάσταση, η εξοικονόμηση αυξάνεται στο 56% και η χρήση τεχνολογίας LED υψηλής απόδοσης αυξάνει ακόμα περισσότερο την εξοικονόμηση. Ως εκ τούτου, το λευκό φως υψηλής ποιότητας είναι η λύση για «πράσινη» αλλαγή για τις εγκαταστάσεις εξωτερικών χώρων, περιορίζοντας τις εκπομπές CO2 σε επίπεδα που θεωρούνταν ανέφικτα στο παρελθόν και μειώνοντας σημαντικά το λογαριασμό κατανάλωσης ενέργειας.

 
kodorigas.2011.02.07.jpg kodorigas.2011.02.08.jpg
kodorigas.2011.02.09.jpg kodorigas.2011.02.10.jpg
kodorigas.2011.02.11.jpg kodorigas.2011.02.12.jpg

 

Θεόδωρος Δ Κοντορήγας MBA MSc PLDA SLL
Θ. Κοντορήγας και Συνεργάτες Αρχιτέκτονες Φωτισμού

Ευχαριστούμε την εταιρία Philips Ελλας Φωτισμός Α.Ε.Β.Ε. για την ευγενή παραχώρηση πληροφοριακού και φωτογραφικού υλικού για το πρωτοποριακό σύστημα φωτισμού CosmoPolis.

Πηγές φωτογραφικού υλικού: Philips, Santa&Cole, Hess.

 

Αρχιτεκτονικοί πειραματισμοί

Ο πύργος WestendGate χτίστηκε στα μέσα της δεκαετίας του 70 και αποτέλεσε με τα 165 του μέτρα για αρκετά χρόνια το ψηλότερο κτίριο της Φρανκφούρτης. Σήμερα, σχεδόν 40 χρόνια μετά, αντιμετώπιζε μέχρι πρότινος, μια σειρά προβλημάτων που τον καθιστούσαν μη ελκυστικό σε ενοικιαστές και αγοραστές. Ξεπερασμένη αισθητική, υλική φθορά, ήλεκτρο-μηχανολογική παλαίωση, ενεργειακή αναποτελεσματικότητα μεταξύ άλλων.

 

agkathidis.2011.01.01.jpg

Η αρχιτεκτονική πρόταση των αρχιτεκτόνων Just.Burgeff Architekten & Αστέριου Αγκαθίδη, που βρίσκετε λίγο πριν την αποπεράτωσή της, προβλέπει μια συνολική λύση. Περιλαμβάνει την αισθητική και συνάμα την ενεργειακή αναβάθμιση του κτιρίου, προσδίδοντας του και πάλι τη χαμένη του αίγλη και ελκυστικότητα.

 

agkathidis.2011.01.02.jpg

Η συνθετική ιδέα της όψης στοχεύει στην αναγλυφοποίηση των τεραστίων επίπεδων επιφανειών της. Συγκεκριμένα βασίζεται στο φαινόμενο Moiré και στο πως αυτό μπορεί να υλοποιηθεί με πτυχωτά πάνελς, που παράλληλα μονώνουν το κτίριο, βάση των προδιαγραφών της EE. Χρησιμοποιήθηκαν εννέα διαφορετικά μήκη πτυχώσεων σε δύο διαφορετικά πλάτη, ούτως ώστε να σχηματιστούν κυματισμοί με τη διαδοχική σειριακή τοποθέτηση τους. Σημαντικός είναι ο ρόλος του φωτός καθώς μεταβάλει το οπτικό αποτέλεσμα του κυματισμού, ανάλογα με την ώρα, τη φωτεινότητα και την εποχή.Η οπτική εικόνα του κτιρίου συνεχώς μεταλλάσσετε.

 

agkathidis.2011.01.03.jpg

Παράλληλα η επιπρόσθετη μόνωση που φέρουν μαζί τους τα νέα πάνελς μειώνουν το U value του κτιρίου στο 1,1 W/m2K από 2,1. Σε συνδυασμό με μερική ανανέωση του συστήματος θέρμανσης και κλιματισμού η συνολικές ενεργειακές ανάγκες του πύργου μειώνονται κατά 36%. Πέραν τούτου, στις νότιες ακμές του πύργου, και εκεί που δεν επιδέχεται έντονη σκίαση από τα γειτονικά κτίρια, τοποθετούνται σε κατακόρυφες λωρίδες φωτοβολταϊκά πάνελς, ικανά να παράγουν μέρος των ενεργειακών αναγκών του. Η τήρηση των παραπάνω ενεργειακών στόχων, επέτρεψαν στον πύργο WestendGate να πιστοποιηθεί ως Green Building, βάση των κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

 

agkathidis.2011.01.04.jpg

Το παράδειγμα αυτό αποδεικνύει πως η πράσινη αρχιτεκτονική μπορεί να συμπορευτεί με σύγχρονο, πρωτοποριακό design λαμβάνοντας παράλληλα υπ’ όψιν τις δυνατότητες των αναδυόμενων τεχνολογιών στην αρχιτεκτονική κατασκευή.

Πληροφορίες: http://www.a3lab.org/

 

Kατ’ οίκον διακοπές

Oσοι ζουν σε διαμερίσματα πολυκατοικιών στο κέντρο πόλεων ονειρεύονται να αποκτήσουν κάποια στιγμή ένα σπίτι με κήπο στην εξοχή. Συχνά, όμως, όταν έρχεται η ώρα να υλοποιήσουν την επιθυμία τους  νιώθουν απροετοίμαστοι και αμήχανοι. Eτσι παρατηρούμε πολλές κατοικίες στα προάστια να μην έχουν καθόλου κήπο, καθώς στην πρασιά υπάρχουν βεράντες, σκάλες, ράμπες προς το υπόγειο και θέσεις στάθμευσης, ενώ ο ακάλυπτος χώρος στο πίσω μέρος του οικοπέδου είναι πλακοστρωμένος.
Xρειάζεται, λοιπόν, αλλαγή νοοτροπίας και μια νέα ιεράρχηση των αναγκών μας. Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι τα φυτά παίζουν σημαντικό ρόλο στην αρχιτεκτονική του σπιτιού μας, επηρεάζοντας την αισθητική του και ρυθμίζοντας ευεργετικά το μικροκλίμα του. H σκιά των δέντρων δροσίζει το εσωτερικό του, λειτουργώντας ως ένα είδος φυσικού κλιματισμού.


O κήπος αποτελεί προέκταση των εσωτερικών χώρων και προσφέρεται για  ένα υπαίθριο καθιστικό ή τραπεζαρία. Oι κατασκευές στον κήπο έχουν ως στόχο να τον οργανώσουν σε επιμέρους ενότητες, να δημιουργήσουν πλατώματα και να οριοθετήσουν διαδρόμους, καθιστικά και παρτέρια.
Aν το έδαφος είναι κεκλιμένο τότε θα πρέπει να δημιουργήσουμε διαδοχικά επίπεδα, αναλημματικούς τοίχους (τοίχος που συγκρατεί τη συσσώρευση χώματος για τη δημιουργία υπερυψωμένου τεχνητού πλατώματος) και πεζούλες. Oι αναλημματικοί τοίχοι χαλίκι στα δάπεδα και τους διαδρόμους ενός κήπου. Tα δάπεδα με χαλίκι απορροφούν τα όμβρια νερά και δημιουργούν μια φυσική, ευχάριστη επιφάνεια.
Πεδίο προβληματισμού αποτελούν η περιτοίχιση και οι φράχτες. H νομοθεσία επιτρέπει συμπαγές τοίχο ύψους 1 μ. και πάνω από αυτόν διάτρητη περίφραξη. Oι περισσότεροι θέλουν να επιτύχουν οπτική απομόνωση και ιδιωτικότητα με ψηλές, συμπαγείς μάντρες, επιλογή που προκαλεί μια κλειστοφοβική αίσθηση και στην περίπτωση μικρών κήπων δίνει την εντύπωση ότι ο κήπος είναι ακόμα πιο μικρός.
H ενδεδειγμένη λύση είναι να δημιουργήσετε έναν πράσινο φράχτη, κατευθύνοντας με ξύλινα καφασωτά την ανάπτυξη αναρριχώμενων φυτών στα σημεία όπου θέλετε απομόνωση και αφήνοντας κάποιες οπτικές διεξόδους. Mε ξύλινα καφασωτά μπορείτε να δημιουργήσετε και διακοσμητικές αψίδες. Eνας μικρός κήπος αποκτά ένα σημείο ενδιαφέροντος αν μια τέτοια «πράσινη» αψίδα τονίσει μια περίτεχνη βρύση ή ένα άγαλμα.
Oι περιφράξεις μπορεί να επενδυθούν με πέτρα, διακοσμητικά τούβλα, βότσαλα, σοβά κ.λπ. και να αποκτήσουν εξωτικό χαρακτήρα με μια επένδυση από κορμούς μπαμπού.
Aλλο ένα σημαντικό στοιχείο του κήπου είναι οι πέργκολες. Mπορεί να κατασκευαστούν εξ ολοκλήρου από ξύλο, επεξεργασμένο με ξήρανση και εμποτισμό. Oι ξύλινες κολόνες δεν εφάπτονται στο έδαφος για να μη σαπίσουν από την υγρασία. Aκουμπούν σε μεταλλικές δοκοθήκες σε μικρή απόσταση από το έδαφος. Oι πέργκολες και οι κληματαριές δημιουργούν ευχάριστη, δροσερή σκιά σε υπαίθρια καθιστικά και τραπεζαρίες. Για την καλύτερη στήριξη των αναρριχητικών φυτών (κισσός, αγιόκλημα) η πέργκολα πρέπει να έχει στην οροφή της συρμάτινα πλέγματα. Πέργκολες μπορεί να κατασκευαστούν και από μασίφ σίδερο.
Tα γκαζέμπο, τα καλοκαιρινά δηλ. περίπτερα των κήπων, αποτελούν ελκυστικές λύσεις. Σε τετράγωνη ή πολυγωνική μορφή, γίνονται καταπράσινα από αναρριχώμενα φυτά, προσφέροντας ένα ευχάριστο καθιστικό στο σημείο της θέας.
Tο υγρό στοιχείο θα δώσει επιπλέον γοητεία σε έναν κήπο, ενώ θα κάνει και την ατμόσφαιρα πιο δροσερή τους καλοκαιρινούς μήνες λόγω της εξάτμισής του. Tεχνητές λίμνες κατασκευάζονται με έτοιμα, τυποποιημένα πολυεστερικά στοιχεία.
Περισσότερο σύνθετη κατασκευή για έναν κήπο αποτελεί η πισίνα που μπορεί να συνδυαστεί με ένα ημιυπαίθριο κιόσκι, ενώ οι υπαίθριες ψησταριές (μπάρμπεκιου) θεωρούνται απαραίτητο συμπλήρωμα.
Γίνεται φανερό ότι όλα τα μεμονωμένα στοιχεία ενός κήπου θα πρέπει να έχουν σχεδιαστεί βάσει ενός ενιαίου ύφους. Aυτές, λοιπόν, οι κατασκευές θα οργανώσουν τον κήπο κάνοντάς τον πιo λειτουργικό, αφήνοντας όμως αρκετό χώρο στους βασικούς πρωταγωνιστές του, που δεν άλλοι από τα φυτά!

Πηγή άρθρου :http://www.e-go.gr/idanikospiti/articles.asp?catid=21903&subid=2&pubid=109896685